Na današnji dan

[kreja]

26. 01.

1699. Potpisan Karlovački mir, kojim je nakon 16 godina vojevanja okončan Veliki bečki rat (1683-1699). Mirom koji su u Sremskim Karlovcima sa Turskom sklopile Austrija, Rusija, Poljska i Venecija Turci su izgubili Ugarsku, Slavoniju, Liku i Baniju, zadržavši sjeverno od Save i Dunava samo Banat i dio Srema do Mitrovice. Venecija je dobila dijelove Dalmacije, Boku kotorsku do Risna i Moreju.

1788. Britanski brodovi s prvim naseljenicima iz Engleske, uključujući grupu zatvorenika, uplovili su u zaliv Botany Bay (Sydney) u Australiji, gdje su osnovali koloniju.

1823. Umro engleski ljekar Edward Jenner, koji je 1796. pronašao vakcinu protiv velikih boginja.

1885. Sudanski ustanici Muhameda Ahmeda Abdule zauzeli Kartum i pogubili engleskog generala Charlesa Gordona. Britanci su ponovo preuzeli vlast 1898, a Sudan je ostao pod britanskom vlašću do 1. januara 1956.

1891. Umro njemački inženjer Nicolaus August Otto, koji je 1861. napravio prvi benzinski motor.

1905. Kod Pretorije u Južnoj Africi pronađen je najveći dijamant na svijetu Kalinan. U sirovom stanju on je težio 622 grama i imao je 3.106 karata.

1935. Izašao prvi broj beogradskog sedmičnika Nedeljne informativne novine - NIN.

1965. Hindu postao zvanični jezik Indije, što je izazvalo nemire na jugu zemlje, gdje se on manje koristi, pa je vlada Indije u februaru 1965. odlučila da u zvaničnoj upotrebi ostane i engleski.

1972. Iznad Čehoslovačke je, poslije eksplozije podmetnute bombe, pao avion JAT-a DC-9 na liniji Kopenhagen - Beograd. Poginulo je 26 putnika i članova posade, a preživjela je jedino stjuardesa Vesna Vulović.



1993. Književnik Vaclav Havel izabran za predsjednika nove Češke Republike nakon raspada čehoslovačke federacije. Dobitnik je nagrade Amnesty Internationala Veleposlanik savjesti zbog borbe za ljudska prava.

1994. Rumunija je, kao prva zemlja bivši hladnoratovski protivnik NATO-a, potpisala dokument Partnerstvo za mir tog vojnog saveza.

1990. Umrla američka filmska glumica Ava Gardner, holivudska zvijezda pedesetih godina. Snimila je oko 60 filmova, od kojih su najpoznatiji “Bosonoga kontesa”, “Mambo”, “Snjegovi Kilimandžara”...

2000. Međunarodni sud za ratne zločine donio je konačnu presudu bosanskom Srbinu Dušku Tadiću (44) u postupku koji je trajao gotovo četiri godine. Prvi čovjek kojem je suđeno za zločine počinjene tokom rata u BiH (1992-1995) osuđen je na 20 godina zatvora.

2001. Zemljotres u zapadnoj indijskoj državi Gujarat usmrtio je najmanje 18.000 ljudi.

2004. U Beogradu umro glumac Mihajlo Bata Paskaljević.

2005. Condoleezza Rice postala 66. državni sekretar SAD-a kao prva Afroamerikanka na toj dužnosti koju je obavljala u administraciji predsjednika Georgea W. Busha do 21. januara 2009. godine. Na položaju je zamijenila Colina Powella.

2014. Međunarodni sud pravde (ICJ) kompromisnom odlukom razriješio je pomorski spor Čilea i Perua koji traje od kraja 19. vijeka. Sporna oblast veličine 38 hiljada kvadratnih kilometara Tihog okeana do tada je bila pod kontrolom Čilea. Prema odluci ICJ-a, više od polovine te oblasti pripada Peruu, dok su Čileu ostavljena ribom bogata područja uz obalu.

2015. Libby Laneje u katedrali u Yorku postavljena za prvu biskupkinju u Velikoj Britaniji u historiji Anglikanske crkve.

[kreja]

27.01.

1235. U Trnovu, u Bugarskoj, umro Sava Nemanjić (Sveti Sava), utemeljivač Srpske pravoslavne crkve, države i školstva. Godine 1219. izdejstvovao je autokefalnost SPC-a.

1756. U Salzburgu rođen Wolfgang Amadeus Mozart, austrijski kompozitor. Prema ocjeni mnogih, jedan od najgenijalnijih skladatelja u povijesti glazbe.

1822. Na skupštini u Epidauru grčki ustanici proglasili nezavisnost Grčke, koju je Turska priznala 1829

1859. Rođen njemački car i pruski kralj Friedrich Wilhelm II Viktor Albert. Na prijesto je stupio 1888, a 1918. je, poslije poraza Njemačke u Prvom svjetskom ratu, primoran da abdicira. Pobjegao je u Nizozemsku, koja je odbila da ga izruči saveznicima radi suđenja za ratne zločine. Umro je 1941. u Nizozemskoj.

1865. Španija priznala nezavisnost Perua.

1924. Vlada Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca potpisala u Rimu pakt o prijateljstvu i saradnji s Italijom i sporazum kojim je Rijeka predata Italiji.

1926. Engleski pronalazač John Logie Baird u Londonu prvi put javno demonstrirao televiziju.

1945. Sovjetske jedinice oslobodile Auschwitz, nacistički koncentracioni logor u Drugom svjetskom ratu u kojem je ubijeno milion i po ljudi, među kojima više od milion Jevreja. Taj datum obilježava se u Evropi kao Dan holokausta.

1967. Tokom proba za let na Mjesec u bazi Cape Canaveral trojica američkih astronauta poginula u kapsuli svemirskog broda Apolo 1 u kojem je izbio požar.

1973. Potpisivanjem mirovnog ugovora u Parizu završen Vijetnamski rat i okončano vojno angažovanje SAD-a u toj zemlji.

1991. Poslanici Sobranja izabrali Kiru Gligorova za predsjednika SR Makedonije.

1993. U Nju Delhiju policija upotrijebila suzavac da rastjera pobunjene Hinduse koji su napali džamiju i muslimane koji su napali hinduski hram i tom prilikom spalili desetine radnji.

1996. U Nigeru vojnim udarom oboren prvi demokratski izabran predsjednik Mahamane Osman.

2002. U Nigeriji u seriji eksplozija u vojnom skladištu u Lagosu i požaru izazvanom eksplozijama poginulo više od 1.000 ljudi.

2006. U Zagrebu umro Nikica Kalogjera, hrvatski kompozitor i dirigent. Autor je više od 500 kompozicija, brojnih aranžmana i obrada.

2007. Umro bivši predsjednik Indonezije general Suharto, čija je vladavina trajala 32 godine i bila obilježena korupcijom, nepotizmom i kršenjem ljudskih prava.

2009. Umro američki književnik John Updike, dobitnik dvije Pulitzerove nagrade za romane “Zeka je bogat” i “Zeka je umro”. Među njegovim najpoznatijim djelima su “Kentaur” i “Parovi”.

2010. U Cornishu u New Hampshiru umro američki romanopisac i pripovjedač Jerome David Salinger, autor kultnog romana “Lovac u žitu”. Osim ovog, najpoznatija njegova djela su “Freni i Zui”, “Za Esme”, “Simor - uvod”...

2018. U napadu bombaša samoubice u Kabulu poginulo 95 ljudi, a 158 je povrijeđeno. Napadač je koristio vozilo hitne službe, navodno prevozeći pacijente, da dođe na trg Sadarat ispred zgrade policije i da aktivira eksploziv.

[kreja]

28.01.

814. Umro Karlo I Veliki, franački kralj od 768. i rimsko-njemački car od 800, kada ga je krunisao papa Lav III. Znatno je proširio kraljevstvo i postao gospodar gotovo cijele zapadne i srednje Evrope.

1573. Počela velika hrvatsko-slovenska seljačka pobuna pod vođstvom Matije Gupca. Pobuna je u krvi ugušena 9. februara, a njen vođa je zarobljen i nakon nekoliko dana je umro od posljedica svirepog mučenja.

1596. Umro engleski gusar i admiral Francis Drake, prvi Englez koji je oplovio svijet (1577 - 1580). Gusarskim napadima na španske brodove doprinio je engleskom osvajanju kolonija, posebno u Sjevernoj Americi. Prenio je 1586. krompir u Evropu iz Amerike.

1812. Rođen Ilija Garašanin, jedan od vođa ustavobranitelja i višegodišnji ministar unutrašnjih poslova Kneževine Srbije u ustavobraniteljskim vladama. Tvorac je srpskog spoljnopolitičkog i nacionalnog programa Načertanije (1844), koji je bio temelj srpske spoljne politike sve do Prvog svjetskog rata. Smatra se prvim velikim srpskim političarem 19. vijeka. Njegove ideje je oživio SANU, pripremajući ratove devedesetih.

1871. Vlada narodne odbrane Francuske, koja je formirana u Parizu nakon što je svrgnut Napoleon III i proklamovana republika, prihvatila je kapitulaciju u ratu s Pruskom, u kojem je francuska vojska teško poražena.

1887. Rođen poljski pijanista Arthur Rubinstein.

1986. U eksploziji američkog vasionskog šatla Challenger, 72 sekunde poslije lansiranja iz Cape Canaverala, poginulo je svih sedam astronauta.

1994. Tri italijanska novinara ubijena u Mostaru, u Zenici ubijen Britanac, a dva teško ranjena. Britanci su bili službenici agencije za dostavljanje humanitarne pomoći u BiH.

1995. U najkrvavijem sukobu od početka nasilja islamskih ekstremista u Egiptu poginulo je 14 ekstremista, dva policajaca i dva prolaznika koja su se našla u unakrsnoj vatri.

2003. U Beogradu preminuo Miloš Milutinović, jedan od najboljih jugoslovenskih fudbalera svih vremena.

2004. Visoki predstavnik u BiH Paddy Ashdown donio odluku o novom ustroju Grada Mostara, kojim se uvode jedinstveno Gradsko vijeće i Gradska uprava te ukida šest općina.

2004. Umro istaknuti bh. novinar Džavid Husić. Rođen je 1929. u Tuzli. Osnovao je sedmične novine AS i UNA. Dobitnik je nagrade za životno djelo “Veselin Masleša” i nagrade 30. august Oslobođenja.

2004. Predsjednik britanske medijske korporacije BBC Gevin Davis podnio ostavku, a kompanija se izvinila zbog propusta u izvještavanju o naoružanju Iraka pred rat u toj zemlji. Dva dana kasnije otkaz je dao i novinar BBC-a Andrew Giligan, autor spornih tekstova u kojim se optužuje britanska vlada da je preuveličala opasnost od iračkog naoružanja.

2005. General Vojske SCG u penziji Vladimir Lazarević dobrovoljno se predao Tribunalu u Haagu, pred kojim je optužen za zločine na Kosovu. Osuđen je 26. februara 2009. na 15 godina

2006. U Novom Sadu u 73. godini preminuo književnik, tekstopisac i televizijski autor Duško Trifunović. Slavu je stekao pišući tekstove za Bijelo dugme, Indexe, Zdravka Čolića, Arsena Dedića, Nedu Ukraden, Tešku industriju...

2012. U Sarajevu umrla Đenana Buturović, bh. književna historičarka, kulturna antropologinja, folkloristica i doktorica književnih nauka.

[kreja]

29.01.

1412. godine – U Novom Brdu izdat je “Zakon o rudnicima Despota Stefana” koji sadrži dragocene podatke o načinu života srpskog naroda na početku XV veka. Zakonik je značajan dokument srpske pismenosti i srpskog pravnog sistema u srednjem veku.

1635. godine – Osnovana je Francuska akademija, jedna od najčuvenijih u Evropi. Akademiju je osnovao kardinal Rišelje, ministar kralja Luja XII

860. godine – Rođen je ruski pisac Anton Pavlovič Čehov, jedan od najistaknutijih predstavnika novelističkog žanra u ruskoj i svetskoj književnosti. Kao dramski pisac smatra se nenadmašnim majstorom atmosfere i dijaloga, a njegove drame “Galeb”, “Tri sestre” i “Višnjev sad” i danas su na repertoarima svetskih pozorišta.

1872. godine – Rođen je Goce Delčev, vođa nacionalno-revolucionarnog pokreta u Makedoniji s kraja 19. i početka 20. veka. Poginuo je u borbi s Turcima u maju 1903. godine, tri meseca pre izbijanja Ilindenskog ustanka, čiji je početak odlagao smatrajući da je preuranjen i slabo pripremljen.

1886. godine – Nemački inženjer Karl Benc patentirao je prvi uspešan automobil na benzin.

1889. godine – Austrougarski princ prestolonaslednik Rudolf, jedini sin Franca Josipa I nađen je mrtav zajedno s ljubavnicom Marijom Večerom u dvorcu Majerling kraj Beča.

1896. godine – Američki lekar Emil Grab prvi je upotrebio terapiju zračenjem u lečenju raka pluća, primenivši je u Čikagu na pacijentkinji Rouz Li.

1899. godine – Umro je francuski slikar engleskog porekla Alfred Sisle, jedan od stvaralaca francuskog impresionizma. Izlagao je na njihovoj prvoj izložbi 1874. godine u Parizu.

1916. godine – Nemci su u Prvom svetskom ratu prvi put bombardovali Pariz iz cepelina.

1934. godine – Rođen je srpski pisac Branko Miljković, koji se prvom zbirkom pesama “Uzalud je budim” (1957) uvrstio među značajne srpske liričare druge polovine 20. veka. Najpoznatija dela: “Poreklo nade”, “Vatra i ništa”, “Smrću protiv smrti” – napisao zajedno s Blažom Šćepanovićem. Izvršio je samoubistvo 1961. godine.

1941. godine – Umro je grčki general i državnik Joanis Metaksas. Kao premijer i ministar vojske 1936. godine raspustio je parlament i uspostavio ličnu diktaturu. U Drugom svetskom ratu u oktobru 1940. godine odbio je ultimatum fašističke Italije i organizovao otpor italijanskoj agresiji.

1942. godine – Peru i Bolivija su potpisivanjem protokola u Rio de Žaneiru okončali rat započet 1941. godine zbog sporne pogranične teritorije između dveju zemalja u području amazonske džungle, ali sporno pitanje time nije rešeno.

1950. godine – Počela je prva u nizu pobuna u Johanesburgu, izazvane rasističkom politikom vlade Južne Afrike.

1959. godine – Danski putnički brod “Hans Hedtoft” udario je, ploveći pored obala Grenlanda u ledeni breg i potonuo. Poginulo je 95 ljudi.

1963. godine – Francuska je stavila veto na ulazak Velike Britanije u Evropsku ekonomsku zajednicu (Evropska unija).

1989. godine – Posle sedam godina nesporazuma i međunarodne arbitraže, Izrael je vratio Egiptu grad Tabu na Crvenom moru, koji je okupirao u izraelsko-arapskom ratu 1967. godine.

1994. godine – Austrijanka Ulrike Majer, dvostruka svetska prvakinja u smučanju, umrla je od posledica povreda zadobijenih prilikom pada u takmičenju u spustu za Svetski kup.

1996. godine – Venecijanska operska kuća “La Feniče” izgorela je u požaru, drugi put u 204 godine svoje istorije.

1999. godine – Kontakt grupa je pozvala srpske vlasti i predstavnike kosovskih Albanaca da do 6. februara pristupe mirovnim pregovorima u francuskom zamku Rambuje u blizini Pariza.

2001. godine – Umro je istaknuti francuski pozorišni i filmski glumac Žan-Pjer Omon. Uz Šarla Boajea bio je jedan od retkih francuskih glumaca koji je napravio karijeru i u Holivudu (“Američka noć”, “Mačka i miš”).

2002. godine – U Kabulu se zavijorila stara avganistanska zastava, po prvi put od komunističkog prevrata 1978. godine koji je označio početak 23-godišnjeg perioda ratova i kriza u zemlji.

2005. godine – Umro je Efraim Kišon Jevrejin, koji je preživeo holokaust i postao jedan od najpoznatijih i najprevođenijih izraeskih pisaca. Među najpoznatijim knjigama su “Nije fer Davide”, “Kita boli more”, “Jabuka je svemu kriva”, “Knjiga za poreske obveznike”, “Kod kuće je najgore” i “Pomozite svetu na svoju štetu”.

2012. godine – Umro je bivši italijanski predsednik Oskar Luidji Skalfaro, koji je na toj dužnosti bio od 1992. do 1999. godine.

[kreja]

30.01.

1648. godine – Potpisivanjem ugovora u Minsteru okočan je osmogodišnji rat Španije i Ujedinjenih Provincija Nizozemske (Holandija). Španija je u oktobru iste godine prinuđena da prizna nezavisnost Holandije, što je omogućilo ubrzani ekonomski i kulturni procvat nove države.

1649. godine – U Londonu je zbog izdaje pogubljen engleski kralj Čarls I, nakon što su poražene njegove snage u građanskom ratu s republikanskim snagama Olivera Kromvela. Njegovo pogubljenje izazvalo je ogorčenje i bes na evropskim dvorovima, a u Holandiji i Španiji su pobijeni diplomatski predstavnici Kromvelove države. Monarhija je u Engleskoj obnovljena 1660. godine.

1835. godine – Predsednik SAD Endrju Džekson preživeo atentat. To je bio prvi atentat izvršen na šefa države u američkoj istoriji.

1882. godine – Rođen je Frenklin Delano Ruzvelt, koji je od 1932. do smrti 1945. godine četiri puta biran za predsednika SAD što je jedinstven slučaj u američkoj istoriji. Politikom “Nju dila” uspeo je da izvuče SAD iz velike ekonomske krize, uspostavio je diplomatske odnose sa SSSR (1935. godine), a u Drugom svetskom ratu bio je jedna od najznačajnijih ličnosti u antihitlerovskoj koaliciji.

1933. godine – Predsednik Nemačke feldmaršal Paul fon Hindenburg je imenovao Adolfa Hitlera za kancelara. Istog dana 1937. godine Hitler je izjavio u Rajhstagu da Nemačka povlači svoj potpis sa Versajskog mirovnog ugovora.

1937. godine – Trinaest visokih funkcionera Komunističke partije SSSR-a osuđeno je na smrt zbog navodnog učešća u zaveri Lava Trockog protiv vrha države.

1937. godine – Rođen je ruski velemajstor Boris Vasiljevič Spaski, svetski šahovski prvak od 1969. godine. Titulu je izgubio u meču s američkim velemajstorom Bobijem Fišerom, koji ga je 1972. godine u Rejkjaviku pobedio rezultatom 12,5:8,5.

1943. godine – Britansko ratno vazduhoplovstvo je u Drugom svetskom ratu otpočelo prvo danonoćno bombardovanje Berlina.

1948. godine – U Nju Delhiju je ubijen Mahatma Gandi, vođa pokreta za nezavisnost Indije, pola godine posle sticanja nezavisnosti Indije. Ubio ga je Naturam Godse, fanatik iz sekte “Hindu Mahasabha” koja se protivila njegovoj politici pomirenja Hindusa i muslimana.




1948. godine – Umro je američki pilot i konstruktor aviona Orvil Rajt, pionir avijacije, koji je 1903. godine s bratom Vilburom u avionu koji su sami konstruisali, izveo prvi let u istoriji vazduhoplovstva.

1964. godine – U SSSR-u su prvi put u istoriji kosmonautike uz pomoć jedne rakete lansirani sateliti u razliite orbite “Elektron 1” i “Elektron 2”.

1967. godine – Papa Pavle VI se susreo s predsednikom Prezidijuma Vrhovnog sovjeta SSSR Nikolajem Podgornim, prvim šefom sovjetske države koji je posetio Vatikan.

1968. godine – U Vijetnamskom ratu je počela jednomesečna ofanziva nazvana “Tet” (Nova godina) pod komandom severnovijetnamskog generala Voa Ngujena Đapa, tokom koje su severnovijetnamske trupe i južnovijetnamski gerilci napali Sajgon i više od sto drugih mesta u Južnom Vijetnamu.

1972. godine – Britanski vojnici su u Londonderiju, u Severnoj Irskoj ubili 13 ljudi, učesnika zabranjenog marša za ljudska prava katolika. Taj sukob nazvan je “Bloody Sunday” (Krvava nedelja).

1972. godine – Pakistan je napustio Komonvelt u znak protesta zbog odluke Velike Britanije, Australije i Novog Zelanda da priznaju Bangladeš (bivši Istočni Pakistan).

1992. godine – Argentina je otvorila dosijea nacista koji su posle Drugog svetskog rata pobegli u Južnu Ameriku.

1995. godine – U jednom od najtežih napada tokom trogodišnje pobune islamskih ekstremista u Alžiru, u eksploziji automobila-bombe poginulo je najmanje 20, a ranjeno oko 60 ljudi.

2000. godine – Cijanid koji se izlio iz rumunskog rudnika Baja Mare u pritoke reke Tise, Lapoš i Samoš, a potom u Dunav, izazvao je ekološku katastrofu ogromnih razmera. U rečni sliv ispušteno je 120 tona cijanida i 20.000 tona taloga koji sadrži teške metale.

2000. godine – Povodom Dana holokausta više stotina neonacista demonstriralo je u Berlinu i prošlo kroz Brandenburšku kapiju podsećajući na vreme kada su nacisti u Nemačkoj bili na vlasti.

2003. godine – U Skupštini SR Jugoslavije (SRJ) ratifikovan je Sporazum o dvojnom državljanstvu SRJ i Bosne i Hercegovine (BiH).

2005. godine – U Iraku su održani prvi višepartijski izbori u poslednjih 50 godina i prvi posle svrgavanja Sadama Huseina.

2011. godine – Umro je britanski kompozitor Džon Bari, dobitnik pet Oskara za filmsku muziku, pored ostalog u filmovima “Ples sa vukovima” i “Moja Afrika”, a komponovao je muziku i za 11 filmova o Džejmsu Bondu. Tokom karijere dobio je četiri Gremija i jedan Zlatni globus.

2013. godine – Na otvaranju izložbe “Berlin 1933, na putu ka diktaturi” povodom 80-godišnjice uspona Hitlera na vlast, nemačka kancelarka Angela Merkel zatražila je od Nemaca da se uvek bore za svoje principe i ne zapadaju u samozadovoljstvo i istakla da je vladavinu nacista omogućilo to što je “elita nemačkog društva sarađivala s njima, a pre svega što je većina u Nemačkoj u najmanju ruku tolerisala njihov uspon”.

[kreja]

31.01.

1747. godine – U londonskoj bolnici “Lok” otvorena je prva klinika u svetu za venerične bolesti.

1808. godine – Napoleon je anektirao Dubrovačku Republiku. Aneksiju je proglasio general Ogist Marmon, vojvoda od Raguze. Time je prestala da postoji Dubrovačka Republika, a taj grad je 1815. godine na Bečkom kongresu dodeljen Austriji.



1841. godine – Rođen je Laza Kostić, začetnik moderne srpske poezije, poslednji veliki pesnik među srpskim romantičarima. Pored poezije, pisao je drame, eseje, kritike, bavio se filozofijom, prevođenjem i novinarstvom. Pristalica vođe vojvođanskih Srba Svetozara Miletića i borac za ujedinjenje Srba, bio je poslanik u ugarskom saboru (zbirka “Pesme” među kojima je najpoznatija “Santa Maria della Salute”, drame “Maksim Crnojević”, “Pera Segedinac”

1917. godine – Nemačka je u Prvom svetskom ratu objavila “totalni rat na moru” u nameri da neograničenim podmorničkim ratom prinudi Veliku Britaniju na kapitulaciju. Nemačko torpedovanje američkih brodova koji su dovozili oružje Velikoj Britaniji, nagnalo je dotad neutralne SAD da uđu u rat protiv Centralnih sila.

1918. godine – U Rusiji je 31. januar bio poslednji dan računanja vremena po starom, Julijanskom kalendaru, a sledećeg dana datum je označen kao 14. februar, po novom, Gregorijanskom kalendaru.

1930. godine – Otvorena je Londonska pomorska konferencija koja se završila 22. aprila sporazumom Velike Britanije, SAD, Francuske, Italije i Japana o regulisanju podmorničkog ratovanja.

1946. godine – Jugoslovenska Ustavotvorna skupština donela je prvi Ustav države pod novim nazivom, Federativne Narodne Republike Jugoslavije.

1950. godine – Predsednik SAD Hari Truman objavio je da je naložio proizvodnju hidrogenske bombe.

1956. godine – Umro je engleski pisac Alen Aleksander Miln, autor popularnih priča za decu “Vini Pu”.

1958. godine – Prvi američki veštački satelit “Eksplorer I” lansiran je iz baze Kejp Kanaveral, na Floridi.

1962. godine – Na inicijativu SAD, na skupu održanom u Urugvaju, Kuba je isključena iz Organizacije američkih država i doneta je rezolucija o zabrani trgovine s njom.

1962. godine – Umro je karikaturista Petar Križanić, jedan od rodonačelnika jugoslovenske karikature, pisac i esejista, i jedan od osnivača satiričnog lista “Ošišani jež” (1935). Posle Drugog svetskog rata objavio je mapu “Protiv fašizma”.

1964. godine – Ka Mesecu je lansirana sovjetska automatska stanica “Luna 9”, koja se tri dana kasnije meko spustila i emitovala prve TV snimke površine Mecesa.

1971. godine – Između Istočnog i Zapadnog Berlina uspostavljen je ograničeni telefonski saobraćaj, prvi put posle 19 godina.

1974. godine – Umro je američki filmski producent Semjuel Goldvin, jedan od osnivača kompanije “Metro-Goldvin-Majer” (“Najbolje godine našeg života”, “Male lisice”, Porgi i Bes”).

1990. godine – U Moskvi je otvoren američki restoran “brze hrane” “Mekdonalds”.

1994. godine – U glavnom gradu Somalije Mogadišu američki marinci u pratnji konvoja, u kojem su bile diplomate SAD, otvorili su vatru na ljude okupljene kod centra za raspodelu hrane i ubili najmanje pet civila, a mnoge ranili.

1996. godine – Specijalni izaslanik generalnog sekretara UN za ljudska prava Elizabet Ren saopštila je da u Bosni ima oko 200 do 300 masovnih grobnica i da su za zločine tokom bosanskog rata, pored Srba odgovorni i bosanski Hrvati i Muslimani.

1996. godine – Tamilski bombaš-samoubica uleteo je kamionom punim eksploziva u centralnu banku Šri Lanke u Kolombu. Od eksplozije je poginulo 90 i ranjeno od 1.400 ljudi.

1997. godine – U sukobu naoružanih Albanaca i srpske policije kod Vučitrna na Kosovu ubijena su tri Albanca i ranjena tri pripadnika MUP-a Srbije.

1998. godine – Skupština Republike Srpske na zasedanju u Banjaluci odlučila je da se sedište Vlade Republike Srpske premesti s Pala u Banjaluku.

2001. godine – Nakon devetomesečnog suđenja, škotski sud osudio je na doživotni zatvor Libijca Abdel Baset al Megraha zbog podmetanja bombe u avion Pan Am-a, koji se decembra 1988. godine srušio kod škotskog grada Lokberija, a poginulo je 270 ljudi. Njegov saučesnik Amin Kalifa Fahim je oslobođen.

2002. godine – Katolička crkva u Irskoj pristala je da plati odštetu od 110 miliona dolara ljudima koji su detinjstvo proveli u crkvenim sirotištima, gde su ih sveštena lica seksualno zlostavljala. Do tada je tužbe podnelo 3.500 ljudi koji su živeli u takvim crkvenim institucijama.

2006. godine – Umrla je Koreta Skot King, supruga Martina Lutera Kinga, koja je posle njegove smrti, postala lider borbe za rasnu jednakost u SAD.

2007. godine – Umro je američki romanopisac Sidni Šeldon dobitnik Oskara za najbolji scenario 1948. godine za komediju “The Bachelor and the Bobby Soxer” sa Kerijem Grantom, Mirnom Loj i Širli Templ u glavnim ulogama.

2011. godine – Umro je Peter Egner, osumnjičen da je kao pripadnik nacističkih okupatorskih snaga za vreme drugog svetskog rata u Srbiji učestvovao u ubistvu oko 17.000 ljudi, a čije je izručenje Srbija svojevremeno tražila od SAD.

2012. godine – Japanske vlasti su nakon katastrofe u Fukušimi ograničile trajanje nuklearnih reaktora na četrdeset godina.

[kreja]

01.02.

1650 - U Stokholmu, gde je boravio na poziv kraljice Kristine, umro je francuski filozof, matematičar i fizičar Rene Dekart (Descartes). Odbacivši svaku dogmu ili doktrinarnost učenja, Dekart je četiri osnovna pravila mišljenja izneo u čuvenom delu "Rasprava o metodi". Smatra se začetnikom moderne filozofije racionalizma.

1748 - Ukazom carice Marije Terezije (Maria Theresia), Novi Sad je dobio status slobodnog kraljevskog grada u okviru austrijske monarhije. Taj dan proglašen je za Dan grada kada je lokalnu vlast 1996. godine u Novom Sadu osvojila opoziciona koalicija "Zajedno".

1793 - Revolucionarna Francuska je, nepune dve sedmice posle pogubljenja kralja Luja XVI (Louis), objavila rat Velikoj Britaniji i Holandiji.

1840 - U američkom gradu Baltimoru je otvoren prvi stomatološki fakultet u svetu.

1893 - Tomas Edison (Thomas) je u Vest Orindžu u Nju Džersiju otvorio prvi filmski studio u svetu.

1896 - Podstaknuti pobunom u Grčkoj, stanovnici ostrva Krit počeli su ustanak protiv turske vlasti. Uz intervenciju evropskih sila, Krit je 1898. dobio autonomiju, a 1912. pripojen je Grčkoj.

1901 - U Beogradu je izašao prvi broj Srpskog književnog glasnika, časopisa za književnost. Prvi urednik je bio Bogdan Popović, jedan od najpoznatijih književnih kritičara i teoretičara tog doba.

1908 - U Lisabonu su ubijeni portugalski kralj Karlos I (Carlos) i njegov sin, princ prestolonaslednik. Atentat su izvršile pristalice republikanaca.

1918 - Topovskim pucnjem sa admiralskog broda "Sankt Georg" označen je početak pobune oko 6.000 mornara u austrougarskoj ratnoj floti u Boki Kotorskoj. Pobuna je ugušena 3. februara, uhapšeno je 800 mornara i podoficira, a pred preki sud u Kotoru izvedeno je 40, od kojih su četvorica osudjena na smrt i streljana. Veliki broj oslobodjen je nakon sudjenja u septembru, a krivični postupak protiv ostalih prekinut je slomom Austro-Ugarske u Prvom svetskom ratu.

1924 - Prva laburistička vlada Velike Britanije priznala je SSSR, što je znatno doprinelo smanjenju diplomatske izolacije prve socijalističke zemlje u svetu.

1942 - Vodja norveških nacista Vidkun Kvisling (Quisling) postao je predsednik marionetske vlade u okupiranoj Norveškoj u Drugom svetskom ratu.

1946 - Norveški diplomata Trigve Li (Trygve Lie) izabran je za prvog generalnog sekretara UN.

1946 - Madjarska je proglašena republikom, s predsednikom Zoltanom Tildijem (Tildy) i premijerom Ferencom Najom (Nagy).

1966 - Umro je američki filmski glumac i režiser Baster Kiton (Buster Keaton), jedan od najpoznatijih komičara nemog filma.

1974 - U požaru koji je zahvatio novoizgradjeni soliter u brazilskom gradu Sao Paolo, poginulo je više od 220 ljudi.

1979 - Iranski verski vodja ajatolah Ruholah Homeini (Ruhollah Khomeini) vratio se u zemlju iz Pariza posle 15 godina izgnanstva koje je proveo uglavnom u Iraku. Time je nastupila nova faza islamske revolucije kojom je u Iranu uspostavljena islamska teokratska država.

1990 - Da bi suzbila masovne demonstracije kosovskih Albanaca, Jugoslovenska narodna armija izvela je tenkove na ulice kosovskih gradova, a borbeni avioni nadletali su Prištinu. U sukobima demonstranata i policije poginulo je 27 demonstranata i jedan policajac, a ranjeno oko sto ljudi na obe strane.

1991 - U zemljotresu koji je pogodio pogranične oblasti Avganistana i Pakistana, poginulo je više od 1.200 ljudi.

1992 - Predsednici SAD i Rusije Džordž Buš (George Bush) i Boris Jeljcin potpisali su u Kejmp Dejvidu deklaraciju o prestanku neprijateljstava dve zemlje, čime je formalno završen "hladni rat".

1995 - Poplave u Holandiji su naterale oko 250.000 ljudi da napuste domove, što je bio najveći egzodus u istoriji te zemlje.

1996 - Predsednik Žak Širak (Jacques Chirac) objavio je da je Francuska okončala nuklearne probe "jednom zauvek".

2000 Zbog učestalih napada naoružanih Albanaca na policijske i druge objekte, srpske vlasti su pojačale prisustvo snaga bezbednosti i Vojske Jugoslavije na jugu Srbije u regionu opština Preševo, Bujanovac i Medvedja u kojima Albanci čine većinu stanovništva.

2003 - U nesreći Spejs šatla "Kolumbija" koji se zapalio i raspao na visini od oko 60 kilometara iznad Teksasa (SAD), poginulo je svih sedam astronauta.

2004 - U dvostrukom samoubilačkom napadu u Erbilu, na severu Iraka, na kancelarije dve glavne kurdske frakcije Patriotske unije Kurdistana i Demokratske partije Kurdistana, poginulo je 117 osoba, medju kojima i guverner Erbila.

2004 - U metežu tokom godišnjeg hadžiluka u Mini, u blizini Meke, u Saudijskoj Arabiji poginuo je 251 vernik.

2007 - Umro je Djan Karlo Menoti (Gian Carlo Menotti) slavni kompozitor i osnivač festivala "Dva sveta" u gradu Spoleto u italijanskoj provinciji Umbrija 1957, a kasnije i festivala "Spoleto SAD" u Čarlstonu u Južnoj Karolini, potom u Melburnu u Australiji. Dobitnik je dve Pulicerove nagrade za muziku za opere "Konzul" i "Svetac iz Bliker ulice".

2009 - Ustoličenje mitropolita Kirila na mesto 16. patrijarha Moskve i cele Rusije obavljeno je u moskovskoj crkvi Hrista Spasitelja.

2012 - Preminula je poljska pesnikinja Vislava Šimborska, dobitnica Nobelove nagrade 1996. Objavila je petnaestak zbirki poezije, prevodjenih na više svetskih jezika ("Dozivanje Jetija", "Stotinu radosti", „Ljudi na mostu", "Kraj i početak").

2019 Stupio je na snagu Sporazum Evropske unije i Japana o slobodnoj trgovini i kome se pregovaralo šest godina i koji obuhvata više od 630 miliona ljudi i gotovo trećinu svetskog bruto proizvoda.

[kreja]

02.02.

1509 Portugalci su pod komandom Fransiska de Almejde (Francisco, Almeida) uništili muslimansku flotu u bici kod grada Diu u Indijskom okeanu i uspostavili kontrolu u indijskim vodama.

1536 Španski istraživač Pedro de Mendosa (Mendoza) osnovao je na ušću reke La Plata grad Buenos Ajres, glavni grad Argentine od 1880.

1709 Škotski mornar Aleksander Selkrik (Alexander) izbavljen je s pustog pacifičkog ostrva na koje je 1704. prispeo posle brodoloma. Njegova priča inspirisala je Danijela Defoa (Daniel) da napiše roman "Robinson Kruso".

1808 Napoleonove trupe okupirale su Rim nakon što je papa Pije VII odbio da prizna Napuljsko kraljevstvo pod francuskom vlašću i da se pridruži alijansi protiv Velike Britanije. Napoleon je potom 1809. odveo papu u zatočeništvo u Fontenblo. Papska država restaurisana je posle Napoleonovog pada 1814.

1834 Srpski knez Miloš Obrenović objavio je treći hatišerif turskog sultana Mahmuda II, kojim je uobličen politički status i pravni karakter Kneževine Srbije. Tim dokumentom Srbiji je pripojeno šest nahija, a posebnim beratom knez Miloš je dobio dostojanstvo srpskog i naslednog kneza.

1848 Mirom u gradu Gvadelupe Idalgo okončan je dvogodišnji rat Meksika i SAD. Poraženi Meksiko ustupio je SAD Teksas, Novi Meksiko, Arizonu i Kaliforniju.

1878 Grčka je objavila rat Turskoj.

1895 Umro je srpski pisac Ljubomir Nenadović, koji se ubraja medju najčitanije srpske pisce u drugoj polovini 19. veka. Rodjen u jednoj od najistaknutijih porodica u Srbiji pripadao je prvoj generaciji srpskih intelektualaca školovanih u inostranstvu. U njegovom književnom opusu najvrednijim se smatraju putopisi ("Pisma iz Nemačke", "Pisma iz Italije", "O Crnogorcima").

1907 Umro je ruski hemičar Dmitrij Ivanovič Mendeljejev, koji se uvrstio medju najistaknutije naučnike svoga vremena otkrićem periodičnog sistema hemijskih elemenata (1869), prema kojem svojstva hemijskih elemenata zavise od njihove atomske težine.

1920 Mirovnim ugovorom u Dorpatu (Tart) Sovjetska Rusija priznala je nezavisnost Estonije, koja je od 1721. bila pod ruskim suverenitetom. Sovjetske trupe zaposele su tu zemlju u junu 1940, posle čega je Estonija postala sastavni deo SSSR-a.

1924 Umro je srpski pisac Aleksa Šantić, autor antologijskih pesama "Ostajte ovdje", "Emina", "Veče na školju". Pripadao je mostarskom krugu oko književnog lista "Zora", koji je pokrenuo s Jovanom Dučićem i Svetozarom Ćorovićem.

1943 Kod Staljingrada (Volgograd) sovjetska Crvena armija je posle šestomesečnih borbi prisilila nemačku Šestu armiju na kapitulaciju. Time je završena jedna od ključnih bitaka u Drugom svetskom ratu.

1964 Umro je srpski pisac, kritičar i prevodilac Milan Bogdanović, profesor Beogradskog univerziteta, član Srpske akademije nauka i umetnosti. Uredjivao je list "Republika" i časopise "Danas", "Srpski književni glasnik", "Književne novine". Bio je upravnik Srpskog narodnog pozorišta u Novom Sadu i Narodnog pozorišta u Beogradu. Celokupna njegova dela objavljena su u pet knjiga pod nazivom "Stari i novi".

1970 Umro je engleski filozof, matematičar i pisac Bertrand Rasel (Russell), jedan od rodonačelnika analitičke filozofije, osnivač i predsednik Medjunarodnog suda za utvrdjivanje ratnih zločina u Vijetnamskom ratu. Bio je angažovan u borbi za mir i razoružanje zbog čega je dva puta hapšen. Dobitnik je Nobelove nagrade za književnost 1950.

1978 Dvojica sovjetskih kosmonauta sa svemirskog broda "Saljut" su u otvorenom svemiru, prvi put u istoriji kosmičkih letova, obavila operaciju dopune goriva.

1986 U kneževini Lihtenštajn žene su prvi put glasale na parlamentarnim izborima.

1990 Južnoafrički predsednik Ferdinand de Klerk je ukinuo zabranu Afričkog nacionalnog kongresa Nelsona Mandele.

1996 Umro je američki filmski glumac i igrač Džin Keli (Gene Kelly) zvezda holivudskog mjuzikla ("Amerikanac u Parizu", "Ples na kiši").

1997 Policija je u Beogradu grubom silom, koristeći vodene topove, rasterala mirne demonstracije gradjana koji su od novembra 1996. svakodnevno protestovali zbog odbijanja vlasti da prizna pobedu opozicije na lokalnim izborima u Srbiji.

2002 Holandski princ Wilem-Aleksander (Willem-Alexander) oženio se Maksimom Zoreguietom, Argentinkom, čiji je otac bio pripadnik hunte, i time oživeo tradiciju kontroverznih brakova holandske kraljevske porodice.

2003 U snažnoj eksploziji u Lagosu uništena je Nigerijska banka, a najmanje 33 osobe su poginule. Nakon toga su izbili veliki neredi, jer se više stotina ljudi potuklo kako bi uzelo novac iz srušene banke.

2004 Umro je britanski istoričar Alan Bulok (Bullock) autor biografije nacističkog lidera Adolfa Hitlera: "Hitler: studija tiranije" (Hitler: a study in tyranny).

2005. Umro je Maks Šmeling, bokserska legenda i prvi Evropljanin šampion sveta. Bivši nemački bokser je titulu svetskog prvaka osvojio 1930. pobedivši Džeka Šarkija. U istoriju boksa ušao je i njegov čuveni nokaut iz 1936, takodje, legendarnog američkog boksera Džoa Luisa u 12. rundi meča.

2007 Umro je pijanista Džo Hanter (Joe Hunter) dobitnik tri muzičke nagrade "Gremi".

2008 Protiv plana turske vlade da dozvoli studentkinjama da na univerzitetima nose muslimansku maramu, što je shvaćeno kao uvodjenje radikalnijeg oblika islama, protestvovalo je nekoliko hiljada ljudi u Ankari.

2009 Libijski lider Moamer el Gadafi, izabran je za predsedavajućeg Afričke unije. Gadafi je godinama unazad zagovarao projekat jedinstvene afričke vlade, kao jedini način da se afričke zemlje izbore sa siromaštvom i pacifikuju konflikte bez mešanja Zapada.

2014 Umro je američki glumac i režiser Filip Simor Hofman (Philip Seymour Hoffman) dobitnik Oskara, poznat po ulogama u filmovima "Kapoti", "Sumnja", "Talentovani gospodin Ripli", "Magnolija", "Veliki Lebovski"...

2015 Medjunarodni sud pravde u Hagu odbacio je tužbe Hrvatske protiv Srbije i Srbije protiv Hrvatske, za genocid.

2018 Deset migranata se udavilo, a 90 nestalo pošto se nedaleko od obale Libije prevrnuo čamac kojim su ih šverceri prevozili ka Evropi.

2020 Na Filipinima je potvrdjen smrtni slučaj od korona virusa, prvi izvan teritorije Kine.

[kreja]

03.02.

1830. Na mirovnoj konferenciji u Londonu Grčkoj je priznata nezavisnost od Otomanskog carstva, u čijem je sastavu bila od 1453.

1915. U Sarajevu obješen srpski učitelj Veljko Čubrilović, jedan od učesnika u atentatu 28. juna 1914. na austrougarskog prestolonasljednika, nadvojvodu Franza Ferdinanda.

1917. SAD u Prvom svjetskom ratu prekinule diplomatske odnose s Njemačkom poslije saopštenja Berlina da će otpočeti neograničeni podmornički rat.

1919. U Parizu je održana prva sjednica Lige naroda, devet dana poslije osnivanja te svjetske organizacije.

1924. Umro američki državnik Woodrow Thomas Wilson, predsjednik SAD-a od 1913. do 1921, začetnik ideje o stvaranju Lige naroda, dobitnik Nobelove nagrade za mir 1919.

1958. Potpisan sporazum o ekonomskoj uniji Belgije, Holandije i Luksemburga.

1969. Palestinski nacionalni kongres je izabrao Jasera Arafata za šefa Palestinske oslobodilačke organizacije.

1973. U Južnom Vijetnamu je na osnovu mirovnog sporazuma potpisanog u Parizu stupio na snagu prekid vatre.

1995. NATO održao prvu vojnu vježbu na teritoriji nekadašnje Istočne Njemačke.

1996. U zemljotresu na jugozapadu Kine poginulo je više od 300 ljudi.

1996 Na osnovu Dejtonskog mirovnog sporazuma, 57.000 pripadnika međunarodnih snaga za održavanje mira stiglo je u BiH. Uspostavljeno je 10 brigadnih i tri divizijska glavna štaba.

1998. Visoki predstavnik u BiH Carlos Westendorp donio odluku o nametanju Zakona o zastavi BiH, kojim je proglasio sadašnju zastavu Bosne i Hercegovine za zvaničnu.

1998. Američki vojni avion EA-6B je, leteći prenisko, udario u kabl uspinjače u zimskom turističkom centru Cavalese na sjeveru Italije. U gondoli koja je pala s visine od 200 metara poginulo je svih 20 ljudi

2000. Prilikom napada albanskih ekstremista na autobus UNHCR-a na sjeveru Kosova ubijena su dvojica Srba, a u sukobima ruskih pripadnika KFOR-a s Albancima ranjeno je više osoba.

2002. U snažnom zemljotresu koji je pogodio tursku provinciju Afjon, 43 osobe su poginule, povrijeđeno je 300 ljudi, a više od 600 kuća je oštećeno.

2003. Legendarni američki rok-producent Phil Spector uhapšen je zbog ubistva Lane Clarkson, hostese i bivše glumice. Sud ga je 13. aprila 2009. proglasio krivim za ubistvo i osudio na 19 godina zatvora.

2006. Egipatski feribot “Al-Salam” 98 sa 1.414 putnika, mahom egipatskih radnika, potonuo je u Crvenom moru. U toj nesreći preživjelo je 387 putnika.

2007. U samoubilačkom bombaškom napadu u blizini pijace u četvrti Sadirija u Bagdadu poginulo je 137 osoba.

2013. U Sarajevu umro Ivan Vanja Albahari, bh. glumac.

2015. Međunarodni sud pravde u Haagu odbacio je tužbu Hrvatske protiv Srbije za genocid, kao i protutužbu Srbije protiv Hrvatske u ratnim sukobima od 1991. do 1995. godine.

[kreja]

04.02.

1783. Velika Britanija u Parizu potpisala sporazum o priznanju SAD-a, čime je okončan osmogodišnji britansko-američki rat, poznat kao Američki rat za nezavisnost.

1789. Za prvog predsjednika SAD-a izabran George Washington, koji je u ratu za nezavisnost od Velike Britanije od 1775. do 1783. komandovao vojskom kolonista.

1815. U Osijeku rođen Josip Juraj Strossmayer, hrvatski biskup i političar, kulturni djelatnik i pisac.

1901. Umro političar, novinar i pisac Svetozar Miletić, vođa Srba u Vojvodini u borbi za nacionalna prava u Austro-Ugarskoj.

1902. Rođen američki pilot Charles Lindbergh, koji je prvi preletio Atlantski okean. Avionom je u maju 1927. preletio za 33 sata i 32 minuta 5.856 kilometara od New Yorka do Pariza.

1904. Japanska ratna mornarica blokirala rusku dalekoistočnu luku Port Arthur, što je bio uvod u Rusko-japanski rat, koji je četiri dana kasnije započeo Japan bez objave.

1976. U Gvatemali u zemljotresu poginule 23.000 ljudi, a čak milion i po ostalo je bez krova nad glavom.

1980. U Beogradu umro slikar Stojan Aralica.

1990. U napadu iz zasjede na autobus sa izraelskim turistima, islamski teroristi ubili u Egiptu devet turista i dvojicu egipatskih policajaca te ranili 20 ljudi.

1994. U sarajevskom naselju Dobrinja devet ljudi poginulo, a 15 ranjeno od artiljerijske granate ispaljene s položaja Vojske RS-a.

1997. U sudaru dva vojna izraelska helikoptera tipa CH-53 Sikorski poginula 73 vojnika.

1998. U zemljotresu koji je pogodio oblast Rustaka u sjevernoj afganistanskoj provinciji Tahar poginulo najmanje 4.500 ljudi.

2003. Oba vijeća jugoslovenskog parlamenta izglasala su Ustavnu povelju i Zakon o njenom provođenju, čime je prestala da postoji Savezna republika Jugoslavija. Nova država dobila je ime Državna zajednica Srbije i Crne Gore.



2004. Mark Elliot Zuckerberg, američki računarski programer, osnovao Facebook, najveću internetsku društvenu mrežu. Danas Facebook ima više od dvije milijarde aktivnih korisnika iz svih zemalja svijeta.



2005. U Miamiju na Floridi umro američki glumac i borac za građanska prava Ossie Davis, koji je srušio barijere afričko-američkim umjetnicima i postao jedan od najpriznatijih karakternih glumaca u SAD-u.

2005. Julija Timošenko, jedna od lidera narandžaste revolucije, postala prva žena predsjednik vlade Ukrajine.

2006. Umrla Betty Friedan, koja je svojom knjigom “Ženska mistika” postavila temelje modernog feminističkog pokreta.

2016. U Los Angelesu umro Maurice White, američki kompozitor, producent i aranžer, osnivač benda “Earth, Wind & Fire”, autor velikog broja hitova (“That’s the Way of the World”, “Sing a Song”, “Getaway”, “Fantasy”, “Boogie Wonderland”, “After the Love Has Gone”, “Let’s Groove”).

2019. U prodavnici u konjičkom naselju Podorašac Edin Gačić (43) iz puške je ubio Suada Sultanića (39), oca troje djece. Gačić se potom dao u bijeg. Pet dana poslije u Suhodolu kod Tarčina ubio je policajca Mahira Begića i nastavio da izmiče policijskoj potjeri. U šumi kod Tarčina 12. februara ubijen je u razmjeni vatre s policijom.

[kreja]

05.02.

1792. Britanci zauzeli pola teritorije indijske države Majsor nakon što su porazili vojsku sultana Tipu Sahiba.

1814. U Beču objavljena “Mala prostonarodna slavenoserbska pesmarica” Vuka Karadžića, koja je označila početak upoznavanja Evrope sa srpskom narodnom poezijom.

1885. Belgijski kralj Leopold II proglasio afrički Kongo za lični posjed pod nazivom Nezavisna država Kongo.

1887. U milanskoj Scali prvi put izvedena Verdijeva opera “Othello”.

1983. U eksploziji bombe u prostorijama Palestinske oslobodilačke organizacije u Bejrutu poginule 22 osobe.

1983. U Lyonu poslije izručenja iz Bolivije uhapšen ratni zločinac Klaus Barbie, jedan od šefova Gestapa u okupiranoj Francuskoj u Drugom svjetskom ratu. Barbie, nazvan dželatom iz Lyona, skrivao se u Boliviji 32 godine. Osuđen je 1987. na doživotnu robiju.

1988. Vrhovni sud SSSR-a ukinuo presudu kojom su u martu 1938. u vrijeme Staljinovih čistki osuđeni i potom ubijeni Nikolaj Buharin, Aleksej Rikov i niz drugih visokih sovjetskih partijskih i državnih rukovodilaca. Oni su potom posmrtno rehabilitovani.

1993. Umro američki režiser, scenarista i producent Joseph Leo Mankiewicz, dobitnik dva Oscara za režiju i dva za scenarij (“Sve o Evi”, “Pisma trima ženama”, “Julije Cezar”, “Kleopatra”, “Bosonoga kontesa”, “Iznenada prošlog ljeta”).

1996. Sarajevska policija uhapsila i kasnije predala Međunarodnom sudu za ratne zločine u Haagu srpske oficire Đorđa Đukića i Aleksu Krsmanovića, što je izazvalo ozbiljnu političku krizu u tek uspostavljenim kontaktima dva bosanska entiteta. General Đukić je umro u zatvoru, a pukovnik Krsmanović je oslobođen optužbe.

1997. Tri najveće švajcarske banke osnovale, pod snažnim međunarodnim pritiskom, fond od sto miliona švajcarskih franaka za žrtve holokausta. Pritisak je uslijedio nakon otkrića da su švajcarske banke sarađivale s njemačkim nacistima u Drugom svjetskom ratu u skrivanju novca i dragocjenosti od zatočenih i ubijenih Jevreja.

1999. U 76. godini umro Neville Bonner, prvi Aboridžin poslanik u australijskom parlamentu.

2000. Umro Claude Autant-Lara, jedan od najistaknutijih francuskih filmskih reditelja.

2002. Specijalni izaslanik generalnog sekretara UN-a u BiH Jacques Klein izvršio smotru ujedinjene mostarske policije, čime je zvanično šest policijskih uprava integrirano u jednu.

2002. Belgijski ministar inostranih poslova Louis Michel uputio izvinjenje zbog uloge njegove zemlje 1961. u atentatu na tadašnjeg kongoanskog lidera Patrisa Lumumbu. On je ponudio pomoć od 3,25 miliona dolara Fondu “Patris Lumumba” za promociju demokratije u toj zemlji.

[kreja]

06.02.

1515. Umro venecijanski izdavač i štampar Aldo Manuzio, poznat po tome što je prvi upotrijebio kurzivna slova (italic) i uveo mali praktičan format. Njegova izdanja (aldine) danas su bibliofilske rijetkosti.

1897. Ostrvo Krit dobilo autonomni status u okviru Turskog carstva, nakon niza ustanaka grčkog stanovništva na ostrvu. Garant autonomije bile su velike sile.

1932. Rođen francuski filmski režiser Francois Truffaut, jedan od tvoraca novog talasa francuskog filma.

1945. U mjestu Nine Mile na Jamajki rođen Robert Nesta Marley, poznatiji kao Bob Marley, pjevač reggae i tekstopisac. Ostavio je veliki utjecaj na reggae muziku svojom duhovnošću. Umro u Miamiju na Floridi 11. maja 1981. godine.

1958. U avionskoj nesreći na minhenskom aerodromu poginula 23 putnika, među kojima osam igrača engleskog fudbalskog kluba Manchester United. Nesreća se dogodila pri povratku iz Beograda, gdje je engleski tim igrao utakmicu evropskog Kupa šampiona s Crvenom zvezdom

1993. Umro američki teniser Arthur Ashe, prvi crni igrač koji je pobijedio u Wimbledonu 1975.

1993. Na pregovorima u New Yorku nije potpisan mirovni plan kopredsjednika Konferencije o bivšoj Jugoslaviji. Kopredsjednici Vance i Owen zatražili su od Savjeta bezbjednosti UN-a da obavezujućom rezolucijom podrži taj plan, a predsjednik SAD-a Bill Clinton najavio je alternativni plan za rješavanje krize u BiH.

1999. U zamku Rambouillet kod Pariza predsjednik Francuske Jacques Chirac otvorio mirovnu konferenciju o Kosovu. Jugoslovensku delegaciju predvodio je potpredsjednik Vlade Srbije Ratko Marković, a albansku jedan od lidera Oslobodilačke vojske Kosova Hashim Tachi.

2000. Finska dobila prvu ženu predsjednika države Tarju Halonen.

2000. Vršilac dužnosti predsjednika Rusije Vladimir Putin izjavio je da su okončane vojne operacije u glavnom gradu Čečenije Groznom, iz kojeg su izbačeni čečenski separatisti.

2002. Katolički svećenik Athanase Seromba predao se Haškom tribunalu, pred kojim je optužen za genocid u Ruandi koji su 1994. izvršili pripadnici etničke zajednice Hutu nad Tutsima. Osuđen je 12. marta 2008. na doživotni zatvor zbog genocida.

2004. U eksploziji koju je aktivirao islamski bombaš samoubica u metrou na stanici Avtozavodskaja u Moskvi poginula 41 osoba, a povrijeđeno više od 100.
2007. U San Diegu umro Frankie Laine, jedan od najpopularnijih američkih muzičara 50-ih godina 20. vijeka. S prepoznatljivim baritonom i pjesmama Laine je bio jedan od najpoznatijih na top-listama sve do pojave rokenrola.

2009. Pakistanski nuklearni naučnik Abdul Kadir Kan, smatran tvorcem atomske bombe Pakistana, nakon pet godina oslobođen iz kućnog pritvora. Kan je 2004. priznao da je prodavao nuklearne tajne Iranu, Libiji i Sjevernoj Koreji.

2011. Egipatski predsjednik Hosni Mubarak podnio ostavku na mjesto predsjednika vladajuće stranke NDP pod pritiskom prosvjednika širom zemlje.

2013. Četiri osobe poginule u cunamiju izazvanom potresom koji je pogodio ostrvo Santa Cruz u sastavu Solomonskih ostrva.

[kreja]

07.02.

1478. Rođen engleski humanista i državnik Thomas More, diplomata i lord-kancelar Henryja VIII (1529 - 1532). Pao je u nemilost kada je uskratio podršku kralju u njegovom sporu s papom, a 1535. je osuđen na smrt i pogubljen. Kao pisac poznat je po djelu “Utopija” (1516), u kojem je dao viziju idealnog društva.

1812. Rođen Charles Dickens, rodonačelnik socijalnog romana, jedan od najčitanijih engleskih pisaca.

1864. U Beču umro Vuk Stefanović Karadžić, reformator srpskog jezika i pravopisa. Izdao je više zbirki narodnih pjesama i pripovjedaka, prvu srpsku gramatiku - Pismenica i Rječnik (1818).

1878. Umro je papa Pije IX, čiji je pontifikat trajao 31 godinu i 236 dana, najduže u historiji Katoličke crkve. Za vrijeme njegovog pontifikata crkvena (papska) država izgubila je najveći dio svojih teritorija, a papa se povukao u Vatikan (1870). Proglasio je 1854. dogmu o bezgrešnom začeću Bogorodice, a 1870. o infabilitetu (nepogrešivosti) pape.

1913. Crnogorska vojska i srpski Primorski odred u Prvom balkanskom ratu počeli napad na Skadar koji su držali Turci. U višednevnim borbama Skadar nije zauzet. Crnogorci su 23. aprila prisilili Esad-pašu da preda grad, ali su se 14. maja morali povući, jer su evropske sile donijele odluku da Skadar pripadne Albaniji

1968. Premijeri svih 10 kanadskih provincija odobrili su nacrt ustava prema kojem je status francuskog jezika u cijeloj Kanadi izjednačen s engleskim.

1971. Žene u Švajcarskoj referendumom dobile pravo glasa.

1984. Američki kosmonaut Bruce McCandless je napustio svemirski brod Challenger i postao prvi čovjek koji je prošetao svemirom.

1990. Plenum Centralnog komiteta Komunističke partije SSSR-a prihvatio je prijedlog lidera Mihaila Gorbačova da se ukine 70-godišnji monopol na vlast te partije, čime je otvoren put za višepartijski politički sistem.

1991. Svećenik Jean-Bertrand Aristide proglašen je predsjednikom Haitija, kao prvi demokratski izabran šef države.

1992. Na sastanku šefova država i vlada održanom u holandskom gradiću Maastricht potpisan je ugovor o osnivanju Evropske unije, koji je stupio na snagu 1. januara 1993.

1995. U Islamabadu, u Pakistanu, uhapšen je Ramzi Jusuf, glavni osumnjičeni za napad na Svjetski trgovinski centar u New Yorku 1993, kada je poginulo šest osoba, a više od 1.000 povrijeđeno. Za taj napad optuženo je i na doživotnu robiju osuđeno šest islamskih ekstremista.

1996. U boingu 757, koji se srušio nekoliko minuta poslije polijetanja iz Dominikanske Republike ka Njemačkoj, poginulo je svih 189 putnika i članova posade. Većina putnika bili su njemački turisti.

1999. Umro jordanski kralj Husein, koji je vladao Jordanom od 1952. Naslijedio ga je sin, princ Abdulah.

2000. U restoranu Rad na stadionu na Banjici u Beogradu ubijen ministar odbrane SR Jugoslavije Pavle Bulatović.

2003. Umro Augusto Monterroso, pisac iz Gvatemale i poznati majstor kratke priče, koji je 2000. osvojio špansku nagradu za literaturu Princ od Asturije.

2014. Val socijalnih protesta zahvatio je sve veće gradove u BiH. U Tuzli, Sarajevu, Mostaru, Bihaću, Zenici i drugim gradovima protestanti su se sukobili sa policijom. Tokom ovih protesta zapaljene su zgrade kantonalnih vlada u više gradova, zgrada Predsjedništva u Sarajevu, a u Mostaru su osim zgrada institucija zapaljena i sjedišta HDZ-a i SDA.

[kreja]

08.02.

1587. - Pogubljena škotska kraljica Meri Stjuart, koja je prethodno 19 godina provela u zatvoru pod optužbom za kovanje zavjere protiv engleske kraljice Elizabet Prve. Zbog nepopularne rimokatoličke politike koju je pokušala da nametne protestantskoj Škotskoj, 1568. je morala da pobjegne u Englesku. Na suđenju, održanom prema nalogu Elizabet Prve, izrečena joj je smrtna kazna.

1676. - Umro ruski car Aleksej Mihajlovič Romanov, otac Petra Velikog, koji je tokom vladavine od 1645. do smrti ugušio pobune kmetova i gradskog stanovništva i pobunu donskih kozaka, koju je predvodio Stepan Razin. Podržao je ustanak ruskih kozaka u Ukrajini koji je protiv Poljaka predvodio zaporoški hetman Bogdan Hmeljnicki i potom je u ratu od 1654. do 1667. potukao poljsku vojsku i pripojio Ukrajinu do rijeke Dnjepar, uključujući grad Kijev. Učvrstio je centralnu vlast, pripojio istočne dijelove Sibira i razvio trgovinu s Kinom, Persijom i evropskim zemljama.

1725. - Umro ruski car Petar Prvi Aleksejevič Romanov, poznat kao Petar Veliki, koji je poslije dolaska na prijesto 1682. učinio rusku državu svjetskom silom prvog reda. Proglašen je carem kao dijete, a vlast je preuzeo 1689, uklonivši regenta - polusestru Sofiju. Zapadnu Evropu je proputovao 1697. i 1698. Proveo je dalekosežne reforme, izvodeći Rusiju iz srednjovjekovne zaostalosti. Umjesto stare vojske "strijelaca", čiju je pobunu ugušio, uveo je modernu stajaću vojsku i sagradio snažnu flotu, osnovao je Akademiju nauka, pokrenuo prve novine, reformisao kalendar, suzbijao štetne običaje naslijeđene iz Srednjeg vijeka i od Mongola, pomagao razvoj privrede otvarajući rudnike i manufakture, organizovao državnu upravu i Rusiju podijelio na gubernije. Na ušću Neve 1703. podigao je novu prijestonicu Sankt Peterburg. Bio je sjajan vojskovođa i dvaput je ratovao protiv Otomanskog carstva, potukao je Švedsku i mirom u Ništadu 1721. osigurao izlaz Rusije na Baltičko more, a pobjedom nad Persijom obezbijedio je izlaz na zapadne i južne obale Kaspijskog mora.

1819. - Rođen engleski pisac i kritičar DŽon Raskin, koji je smatrao da umjetnost zavisi od društvenog života i da samo zdrav narod može da stvara velika umjetnička djela, jer je umjetnost snaga i izraz cijelog naroda, a ne povlastica bogatih. Zalagao se za obrazovanje najširih slojeva naroda i napadao ekonomska i politička shvatanja utilitarista. Djela: o umjetnosti - "Moderni slikari", "Kamenje Venecije", "Dvije staze", o društvenim i ekonomskim problemima "Do posljednjeg", "Sezam i ljiljani", "Krošnja divlje masline", "Munera Pulveris".

1828. - Rođen francuski pisac Žil Vern, autor naučno-fantastičkih romana s predviđanjima, od kojih su mnoga ostvarena. Napisao je 57 romana i mnogi su poslužili kao scenariji za filmove. Djela: romani "Put oko svijeta za 80 dana", "20.000 milja pod morem", "Put na Mjesec", "Put u središte Zemlje", "Carev glasnik", "Pet nedjelja u balonu".

1834. - Rođen ruski hemičar Dmitrij Ivanovič Mendeljejev, otac moderne hemije, koji se među najistaknutije naučnike svih vremena uvrstio otkrićem opšteg zakona o periodičnosti hemijskih svojstava, prema kojem su osobine hemijskih elemenata periodično zavisne od njihove atomske težine. Na osnovu tog zakona formulisao je "Periodični sistem elemenata" koji mu je omogućio da predvidi svojstva niza kasnije otkrivenih elemenata. "Periodični sistem elemenata" postao je osnova moderne nauke o strukturi materije. NJegova knjiga "Osnovi hemije" prevedena je na mnoge jezike, a u oko 500 radova obrađivao je sva područja hemije, pitanja fizike, mineralogije, filozofije, pedagogije, čak i slikarstva. Proučavao je razvoj industrije u Rusiji, naročito uglja, nafte i metala, prvi je preporučio podzemnu gasifikaciju uglja i hemijsku preradu nafte.

1861. - Južne članice SAD - Alabama, Florida, DŽordžija, Luizijana, Misisipi i Teksas odvojile su se od Unije i osnovale Konfederaciju država Amerike. Te države su se protivile oslobađanju crnih robova, ali i sve jačem ekonomskom uticaju industrijski razvijenog Sjevera. Konfederaciji su se kasnije priključili Arkanzas, Sjeverna Karolina, Virdžinija i Tenesi. To je izazvalo američki Građanski rat, završen 1865. kapitulacijom južnih država.

1878. - Rođen jevrejski pisac i filozof Martin Buber, koji je najviše bio zaokupljen književnim i filozofskim nasljeđem hasidizma, vjerske sekte osiromašenih i obespravljenih Jevreja nastale u Poljskoj početkom 18. vijeka. Napisao je i više značajnih djela o istoriji jevrejske kulture. Pisao je na njemačkom jeziku i za pripovijetke je uzimao motive iz folklora poljskih Jevreja. S Francom Rozencvajgom je na savremeni njemački jezik preveo "Stari zavjet". Pred nacistima je 1938. pobjegao iz rodne Austrije u Palestinu i postao jedan od prvih profesora Hebrejskog univerziteta u Jerusalimu. Zalagao se za zajedničku jevrejsko-arapsku državu. Djela: "Priče rabi Nahmana", "Ja i ti", "Hasidske priče", "Gog i Magog", "Slike o dobru i zlu", "Mojsije", "Susreti".

1894. - Rođen američki filmski režiser King Volis Vidor, čiji nijemi film "Gomila" filmska kritika smatra jednim od remek-djela svjetske kinematografije. Veliki uspjeh postigao je i filmom "Haleluja," u kome su glavne uloge igrali crnci. Ostali filmovi: "Velika parada", "Hljeb naš nasušni", "Citadela", "Dvoboj na suncu", "Rat i mir".

1904. - Japan bez objave rata napao rusku flotu u Port Arturu, čime je počeo rusko-japanski rat. Rusija je gubila bitku za bitkom, a pomorski poraz kod Cušime, revolucija u Rusiji i pritisak Velike Britanije, SAD i Francuske, primorali su je da 1905. mirom u Portsmautu preda Japanu južnu polovinu poluostrva Sahalin i Port Artur s okolinom i prihvati da južna Mandžurija i Koreja potpadnu pod uticaj Japana.

1920. - Rođena američka filmska glumica DŽulija DŽin Mildred Frensis Tarner, poznata kao Lana Tarner, jedna od najsjajnijih zvijezda Holivuda pedesetih godina 20. vijeka. Filmovi: "Oni neće zaboraviti", "LJubav je snašla Endija Hardija", "Dr DŽekil i mr Hajd", "Poštar uvijek zvoni dva puta", "Kas Timberlan", "Gradić Pejton", "Imitacija života", "LJubav ima mnogo lica", "Monsunske kiše".

1921. - Umro ruski revolucionar i geograf plemićkog porijekla Petar Aleksejevič Kropotkin, teoretičar anarhizma i protivnik marksizma. Naučni rad je napustio 1871. i od tada je veći dio života proveo u zapadnoj Evropi, gdje je takođe proganjan. Djela: "Uzajamna pomoć", "Velika francuska revolucija", "Zapisi revolucionara".

1924. - Gasna komora prvi put upotrijebljena za izvršenje smrtne kazne prilikom pogubljenja Gija DŽona u američkoj državi Nevada.

1925. - Rođen američki filmski glumac DŽon Uler Lemon Treći, poznat kao DŽek Lemon, podjednako sjajan u dramskim i komičnim ulogama. Filmovi: "Mister Roberts" /nagrada "Oskar"/, "Neki to vole vruće", "Apartman", "Spasite tigra" /nagrada "Oskar"/, "Zatočenik Druge avenije", "Naslovna strana", "Kineski sindrom", "Nestao".

1931. - Rođen američki filmski glumac DŽejms Bajron, poznat kao DŽejms Din, simbol uznemirene i pobunjene mladosti poslije Drugog svjetskog rata, čiji je tragičan kraj u automobilskoj nesreći 1955. u 24. godini doprinio da preraste u svojevrstan mit. Filmovi: "Istočno od raja", "Buntovnik bez razloga", "Div".

1935. - Umro njemački slikar i grafičar Maks Liberman, najznačajniji predstavnik njemačkog impresionizma. U početku je realistički obrađivao sentimentalne žanr-scene, a kasnije se priklonio nazorima francuskih impresionista, što je posebno uočljivo u slikama pejzaža.

1937. - Trupe generala Fransiska Franka u Španskom građanskom ratu, uz pomoć 15.000 vojnika fašističke Italije, zauzele Malagu.

1942. - U manastiru Ostrog skupština crnogorskih i bokeljskih patriota je u Drugom svjetskom ratu pozvala sve rodoljube na jedinstvo u oružanoj borbi protiv fašističkih okupatora, bez obzira na ranije političke i partijske podjele.

1943. - Sovjetska armija u Drugom svjetskom ratu oslobodila grad Kursk, koji su Nijemci okupirali 1941.

1955. - Sovjetski premijer Georgij Maljenkov prinuđen da podnese ostavku, a na položaju predsjednika vlade naslijedio ga je Nikolaj Bulganjin.

1963. - Predsjednik Iraka general Abdul Karim Kasem svrgnut državnim udarom i strijeljan, a novi šef države postao je pukovnik Abdul Salem Muhamad Aref.

1975. - Sovjetski i američki kosmonauti počeli zajedničke pripreme za letove "Sojuz-Apolo".

1984. - U Sarajevu otvorene 14. zimske Olimpijske igre - prve u Jugoslaviji, na kojima su učestvovali sportisti 49 država, najviše do tada u istoriji zimskih igara.

1989. - U blizini atlantskih ostrva Azori pao američki putnički avion s italijanskim turistima i poginulo je svih 144 putnika i članova posade.

1993. - Poslije sudara s vojnim avionom "suhoj" blizu Teherana srušio se iranski putnički avion "tupoljev" i u nesreći su poginula sva 132 putnika i članova posade, pilot i kopilot vojnog aviona.

1997. - U Tirani, glavnom gradu Albanije, policija pribjegla sili nad hiljadama demonstranata protiv vlade koja je omogućila poslovanje privatnih štedionica prema "piramidalnoj šemi", čiji je slom odnio životne ušteđevine desetina hiljada Albanaca.

[kreja]

09.02.

1801. Mirovnim ugovorom između Austrije i Napoleonove Francuske u Linevilleu na sjeveroistoku Francuske prestalo je da postoji Sveto rimsko carstvo, iako se car Franz II Habsburg odrekao titule rimskog cara njemačkog naroda pet godina kasnije.

1909. Francuska i Njemačka su postigle sporazum o Maroku, kojim je Berlin priznao posebne interese Pariza u toj zemlji u zamjenu za ekonomske koncesije.

1917. Zbog pokušaja bugarske vojske da izvrši mobilizaciju srpskih regruta u okupiranim oblastima u južnoj Srbiji u Prvom svjetskom ratu, izbio je Toplički ustanak. Pored početnih uspjeha i stvaranja slobodne teritorije sa sjedištem u Toplici, ustanak je krajem marta ugušen. Bugari su za odmazdu pobili oko 20.000 ljudi, uključujući žene i djecu i uništili nekoliko desetina sela između Prokuplja i Leskovca.

1943. Teške borbe za pacifičko ostrvo Gvadalkanal okončane su u Drugom svjetskom ratu pobjedom američkih snaga nad japanskom armijom.

1943. Počeo protivnapad partizana u Drugom svjetskom ratu protiv združenih njemačkih, italijanskih i hrvatskih snaga na Neretvi, poznat kao Bitka za ranjenike. Početkom marta osam partizanskih brigada odbacilo je glavninu njemačkih trupa i svih 3.500 ranjenika je prebačeno na lijevu obalu Neretve.

1957. U Estorilu u Portugalu umro Miklos Horthy, mađarski diktator (1920-1944). Uveo je Mađarsku u rat na strani Hitlera i učestvovao u agresiji na Jugoslaviju. Odgovoran je za istrebljenje Jevreja i zločine nad civilima.

1962. Jamajka je postala nezavisna država u okviru britanskog Komonvelta.

1981. Umro Bill Haley, američki muzičar i kompozitor. Jedan je od prvih američkih rock and roll muzičara. Tokom svoje karijere Haley je kreirao mnoge sastave sa kojima je nastupao i prikupljao određena muzička iskustva.

1981. General Vojćeh Jaruzelski postao je predsjednik poljske vlade.

1984. Umro Jurij Vladimirovič Andropov, šef sovjetske države i vladajuće Komunističke partije. Bivši šef Komiteta državne bezbjednosti (KGB), koji je naslijedio Leonida Brežnjeva krajem 1982, bio je na vlasti manje od 16 mjeseci.

1991. Na referendumu u Litvaniji, iz kojeg su bili isključeni građani ruske nacionalnosti, više od 90 posto birača glasalo je za otcjepljenje od SSSR-a.

1996. U snažnoj eksploziji u Londonu, koju su podmetnuli pripadnici Irske republikanske armije, poginule su dvije osobe, a oko sto je ranjeno. Tim napadom prekinuto je 17-mjesečno primirje.

1999. Kina prekinula diplomatske odnose s Makedonijom zbog odluke Vlade u Skoplju da uspostavi diplomatske odnose s Tajvanom.
2005. U Padovi u Italiji umro Milovan Ilić Minimaks, poznati televizijski i radijski novinar. Kroz njegove emisije prošao je veliki broj pjevača, muzičara, glumaca, političara i drugih javnih ličnosti. Autor je nekoliko knjiga aforizama i pjesama.

2015. Umro Boba Stefanović, pjevač i kompozitor zabavne muzike i jedno od najpoznatijih imena jugoslovenske pop-scene.

2016. U zatvoru u Scheveningenu umro Zdravko Tolimir, bivši general Vojske RS-a. Međunarodni krivični sud u Haagu podigao je 2005. optužnicu protiv njega za genocid i ratne zločine. 12. decembra 2012. osuđen na kaznu doživotnog zatvora.

2018. U Beogradu umro Nebojša Glogovac, filmski, televizijski i pozorišni glumac.

[kreja]

1258. Mongoli zauzeli Bagdad, tadašnji centar islamskog svijeta, spalili grad i pobili 10.000 ljudi.

1763. Mirovnim ugovorom u Parizu završen Sedmogodišnji rat, prvi oružani sukob svih evropskih sila. Sporazumom koji su potpisale Velika Britanija, Francuska i Španija, Francuska se gotovo sasvim povukla iz Indije, a Velikoj Britaniji je prepustila i Kanadu. Španija je dobila Luizijanu i Kubu, a Pruska je zadržala Šleziju, koju je preuzela od Austrije.

1891. Zaslugom čuvenog geologa Jovana Žujovića, na Velikoj školi u Beogradu osnovano Srpsko geološko društvo, jedno od najstarijih naučnih društava u Srbiji.

1895. U Augsburgu rođen Berthold Brecht, njemački književnik. Po smionosti svog izraza, snazi eksperimenata i strastvenosti angažmana, Brecht je najistaknutiji njemački dramatičar 20. stoljeća.

1901. U Beču umro Milan Obrenović, knez (1872-1882), a potom kralj Srbije (1982-1889). Tokom njegove vladavine Srbija je stekla međunarodno priznanje na Berlinskom kongresu 1878, kada su joj pripojena i četiri okruga. Zaključio je s Bečom Tajnu konvenciju 1881. kojom je ograničena nezavisnost Srbije u korist Austro-Ugarske. Abdicirao je 1889. u korist maloljetnog sina Aleksandra.

1935. U Travniku rođen Miroslav Ćiro Blažević, nogometni stručnjak, bivši selektor Švicarske, Hrvatske, Irana te BiH.

1947. U Parizu potpisani mirovni ugovori zemalja pobjednica u Drugom svjetskom ratu i bivših saveznika Hitlerove Njemačke.

1958. U Meadvilleu u Pensilvaniji rođena Sharon Yvonne Stone, američka filmska glumica, producentica, spisateljica i bivši model. Popularnost je stekla početkom 90-ih ulogama u erotskim trilerima “Sirove strasti” i “Sliver”.

1962. Američki pilot Francis Gary Powers oboren 1960. dok je prelijetao SSSR špijunskim avionom U-2, u Berlinu je razmijenjen za sovjetskog obavještajca Rudolfa Abela.

1964. U sudaru dva australijska ratna broda u zalivu Jarvis potonuo razarač Voyager i poginulo više od 80 mornara.

1979. U Ljubljani umro slovenački političar Edvard Kardelj, visoki funkcioner SKJ.

1996. IMB kompjuter nazvan Duboko plavo ušao u historiju šaha pobjedom nad svjetskim prvakom Garijem Kasparovim.

1997. Hrvatski ekstremisti iz zapadnog dijela Mostara otvorili vatru na Bošnjake iz istočnog dijela grada koji su na zapadnu stranu došli da posjete groblje. Dvije osobe su poginule, a 38 je ranjeno. Mostar je tokom rata bio podijeljen 1993. na istočni pod kontrolom Armije BiH i zapadni pod kontrolom HVO-a.

1998. Umro bivši francuski ministar inostranih poslova Maurice Schumann, tvorac projekta Evropske unije - Schumannovog plana.

2005. Umro Arthur Miller, velikan američkog pozorišta, koji je napisao “Smrt trgovačkog putnika” i čija su djela uglavnom govorila o običnim ljudima. Miller je smatran za jednog od najvećih dramskih pisaca 20. vijeka.

2006. Za predsjednika Kosova izabran Fatmir Sejdiu, visoki funkcioner Demokratskog saveza Kosova.

2008. U Little Rocku u Arkansasu umro Roy Richard Scheider, američki filmski glumac.

2013. U stampedu na željezničkoj stanici u indijskom gradu Allahabadu poginulo 36 osoba.

2014. U Woodsideu u Kaliforniji umrla Shirley Temple, američka glumica i ambasadorica.

[kreja]

11.02.

1847 - Rodjen je američki pronalazač Tomas Alva Edison (Thomas). Registrovao je više od hiljadu patenata, uključujući sijalicu s ugljenim vlaknom, fonograf (gramofon), mikrofon, megafon, fonometar.
****
1858 - Tokom rata za reformu (1856-61) Benito Huarez (Juarez) proglašen je u Vera Kruzu ustavnim predsednikom Meksika.

1868 - Umro je francuski fizičar Žan Bernar Leon Fuko (Jean Bernard, Foucault), koji je s Armanom Fizoom (Armand Fizeau) izmerio brzinu svetlosti. Ogledom s klatnom (Fukoov eksperiment) dokazao je obrtanje Zemlje, pronašao je žiroskop i usavršio teleskop.

1873 - Pod pritiskom republikanaca abdicirao je španski kralj Amadeo i proglašena je prva španska republika.

1879 - Umro je francuski slikar i vajar Onore Domije (Honore Daumier), najveći karikaturista 19. veka. Godine 1832. proveo je šest meseci u zatvoru zbog karikature kralja Luja Filipa (Louis Philippe).

1889 - U Japanu je usvojen ustav, kojim je predvidjen dvodomni parlament, ali je car zadržao izvršnu vlast.

1919 - Fridrih Ebert (Friedrich) je izabran za prvog predsednika Nemačke, koja je posle Prvog svetskog rata postala republika.

1929 - Sporazumom u Luteranu izmedju Italije i Svete stolice stvorena je nezavisna papska država Vatikan. Time je rešeno "Rimsko pitanje" - spor italijanske države i Svete stolice nastao 1870, posle priključenja Italiji papske države i grada Rima.

1945 - U Jalti na Krimu završena je konferencija lidera triju velikih sila antihitlerovske koalicije. Predsednik SAD Ruzvelt (Roosevelt), lider SSSR Staljin i britanski premijer Čerčil (Churchill) uskladili su vojne planove za okončanje Drugog svetskog rata, odredili nove odnose u Evropi i dogovorili se o osnivanju Ujedinjenih nacija.

1967 - Umro je crnogorski slikar Milo Milunović, jedan od osnivača i prvih nastavnika Akademije likovnih umetnosti u Beogradu (1937). Posle Drugog svetskog rata organizovao je Umetničku školu na Cetinju. Bio je član Srpske akademije nauka i umetnosti.

1970 - Japan je postao četvrta zemlja u svetu koja je lansirala veštački satelit.

1971 - Predstavnici 63 zemlje potpisali su sporazum o zabrani skladištenja nuklearnog oružja na dnu mora i okeana.

1975 - Margaret Tačer (Thatcher) izabrana je za predsednika Konzervativne stranke, kao prva žena koja je u Velikoj Britaniji postala šef političke partije.

1990 - Lider Afričkog nacionalnog kongresa (ANC) Nelson Mandela pušten je na slobodu nakon 27 godina provedenih u južnoafričkim zatvorima.

1993 - Umrla je srpska književnica Desanka Maksimović, koja je svojim delom doprinela afirmaciji ženskog literarnog stvaranja. Uz Isidoru Sekulić smatra se najznačajnijom srpskom književnicom 20. veka ("Zeleni vitez", "Tražim pomilovanje", "Nemam više vremena").

1994 - Pet američkih kosmonauta (Čarls Bolden, Kenet Rajter, Jan Dejvis, Čang Dijaz Franklin, Ronald Sega) i jedan ruski (Sergej Krikalev) spustili su se u šatlu "Diskaveri" na Zemlju, okončavši prvu američko-rusku spejs šatl misiju.

1997 - Pod pritiskom medjunarodne javnosti i tromesečnih gradjanskih i studentskih protesta predsednik Srbije Slobodan Milošević je posebnim zakonom (lex specialis) priznao rezultate lokalnih izbora na kojima je pobedila opoziciona koalicija "Zajedno".

2000 - U Parizu je umro Rože Vadim (Roger), francuski reditelj poznat kao veliki zavodnik i "otkrovitelj lepih žena". Najpoznatiji filmovi koje je režirao i u kojima su glumile njegove žene su: "I bog stvori ženu" sa Brižit Bardo, "Opasne veze" sa Anet Strojberg, "Poroci i vrline" sa Katrin Denev. Vadim je bio oženjen i sa Džejn Fondom, Katrin Šnajder i Mari-Kristin Baro.

2001 - Oko 7.500 ljudi demonstriralo je u Nemačkoj protiv marša neonacista koji je okupio oko 250 pristalica.

2002 - U Zagrebu je umro kardinal i bivši zagrebački nadbiskup (1970-97) Franjo Kuharić.

2004 - Južnokorejski i američki istraživači su objavili da su uspešno klonirali ljudski embrion koji će se koristiti u medicinske svrhe.

2008 - Umro je američki glumac Roj Šajder (Roy Scheider) najpoznatiji kao šerif Brodi iz filma "Ajkula".

2011 - Predsednik Egipta Hosni Mubarak podneo je ostavku pod pritiskom gradjana. Mubarak je na tom položaju bio od 1981. godine. U sukobu vlasti i demonstranata tokom višednevnih protesta protiv vlasti i predsednika Mubaraka poginulo je blizu 900 osoba.

2012 - Umrla je američka pevačica i glumica Vitni Hjuston (Whitnej Houston) najnagradjivanija pevačica svih vremena, sa više od 400 trofeja, uključujući i najviša muzička priznanja, medju kojima su šest Gremi nagrada, dve Emi i 30 bilbord nagrada.

2013 - Papa Benedikt XVI je podneo ostavku, dužnost je napustio 28. februara 2013.

2014 - Poginulo je 100 ljudi kada se, usled loših vremenskih uslova, srušio alžirski vojni avion "herkules" C130 na istoku te zemlje.

2018 U padu aviona Antonov (An-148) u blizini Moskve poginuli su svi putnici i članovi posade, njih 71.

2018 Emirat Dubaija otvorio najviši hotel na svetu, visok 356 metara. Hotel "Gevora" u Aveniji Šeika Zajeda, za jedan metar je viši od do tada najvišeg hotela u istoj ulici.

[kreja]

12.02.

1804. - Umro njemački filozof Imanuel Kant, rodonačelnik njemačke klasične filozofije. NJegovo učenje ima tri suštinska obilježja: "kopernikanski obrt", "kriticizam" i "primat praktičnog nad teorijskim umom". U znaku prvog pošao je od pretpostavke da se predmeti moraju upravljati prema saznanju, a ne obrnuto, odnosno da su ljudske saznajne moći nezavisne od iskustva i da je čovjek "zakonodavac prirode". Pod drugim je podrazumijevao neophodnost transcendentalnog ispitivanja ljudskih moći u znaku pitanja "šta mogu da znam" i "šta treba da činim". Primat praktičnog nad teorijskim umom izveo je iz nemogućnosti da se "zakoni slobode" izvedu iz nužnosti, odnosno iz "zakona prirode", ili um iz čulnosti i razuma. Postavio je i hipotezu o prirodnom postanku Zemlje i nebeskih tijela - Kantova kosmogonijska hipoteza. Djela: "Kritika čistog uma", "Kritika praktičnog uma", "Kritika rasudne snage", "Opšta istorija prirode i teorije neba".

1809. - Rođen engleski biolog Čarls Robert Darvin (na fotografiji), tvorac teorije o evoluciji živih bića, njemu u čast nazvane darvinizam. Studirao je medicinu, a potom teologiju. Tokom ekspedicije s brodom "Bigl" od 1831. do 1836. sakupio je ogroman naučni materijal, a putovanje je opisao u knjizi "Put prirodnjaka oko svijeta". Na obalama Južne Amerike i ostrvima u Tihom okeanu proučavao je geološke formacije, biljke i životinje i zaključio da su se organizmi postepeno mijenjali. Poslije 22 godine rada objavio je epohalno djelo "Postanak vrsta putem prirodnog odabiranja", u kojem je razradio tezu o evoluciji. "Postanak vrsta" je revolucionisao biologiju, ali je izazvao žestoke napade crkvenih krugova. Ostala djela: "Promjenljivost životinja i biljaka pod domaćim uslovima", "Porijeklo čovjeka".

1809. - Rođen američki državnik Abraham Linkoln, predsjednik SAD od 1860. do 15. aprila 1865, kad ga je u Vašingtonu ubio jedan fanatični pristalica ropstva. Prije nego što je izabran za šefa države bio je zemljoradnik, drvosječa, lađarski momak, upravnik pošte, advokat, kongresmen. Pripadao je Republikanskoj partiji, stranci industrijske buržoazije, koja je bila za ukidanje ropstva. Od 1861. do 1865. ratovao je protiv otcijepljenih južnih država SAD, u kojima su vlasnici plantaža željeli da zadrže robove crnce da bi imali besplatnu radnu snagu.

1818. - Čile je proglasio nezavisnost od Španije.

1832. - Pacifička ostrva Galapagos pripojena Ekvadoru.

1851. - Edvard Hargrejvs pronašao zlato u Samerhil Kriku u Novom Južnom Velsu, izazvavši "zlatnu groznicu" u Australiji.

1882. - Rođen srpski slikar Ljubomir Ivanović, pionir srpske grafike. Poslije studija na Državnoj akademiji u Minhenu bio je profesor Umjetničke škole u Beogradu. U srpskom slikarstvu je crtež od pomoćne slikarske discipline razvio do samostalnog umjetničkog djela. Njegovi izvanredni realistički crteži, s motivima iz raznih krajeva naše zemlje, imaju, osim umjetničke, i izuzetnu dokumentarnu vrijednost. Izradio je dvije mape linoreza: "Stari Pariz" i "Iz naših krajeva" i tri albuma crteža olovkom: "Iz južne Srbije", "Predeli Šumadije i južne Srbije" i "Jugoslovenski predeli".

1912. - Abdicirao posljednji kineski car iz dinastije Manču - Pu Ji, poslije čega je Kina postala republika s predsjednikom Sun Jat Senom. Kad je Japan 1932. od sjeveroistočnih kineskih provincija stvorio satelitsku državu Mandžuko, Pu Ji je "vraćen" na prijesto, postavši marioneta osvajača. Poslije Drugog svjetskog rata je osuđen, ali pošto je na robiji "shvatio" grešku, pomilovan je i 1962. je postavljen za člana Nacionalnog kongresa.

1923. - Rođen italijanski filmski režiser Đanfranko Korsi, poznat kao Franko Zefireli, koji je režirao i opere i muzičke drame. Posebno je cijenjen po inscenacijama drama Viljema Šekspira, kome je ostao vjeran, pa je adaptirao njegova djela i za filmove "Ukroćena goropad" i "Romeo i Julija".

1942. - Prilikom bjekstva iz koncentracionog logora u Crvenom krstu kod Niša, u Drugom svjetskom ratu su u obračunu s Nijemcima poginula 42 logoraša, a 105 se dokopalo slobode. Nijemci su za odmazdu strijeljali 850 ljudi. Kroz logor je tokom rata prošlo oko 30.000 ljudi, a više od 10.000 je strijeljano na brdu Bubanj.

1949. - U Beogradu počela nastava na Akademiji za pozorišnu umetnost, osnovanoj 1948.

1953. - SSSR prekinuo diplomatske odnose sa Izraelom poslije bombaškog napada na sovjetsko poslanstvo u Tel Avivu.

1973. - Sjeverni Vijetnam tokom Vijetnamskog rata pustio prvu grupu američkih ratnih zarobljenika.

1974. - U Moskvi uhapšen ruski pisac Aleksandar Solženjicin, dobitnik Nobelove nagrade za književnost, a sutradan mu je oduzeto sovjetsko državljanstvo i protjeran je iz zemlje, poslije čega je u emigraciji proveo dvije decenije.

1979. - Umro francuski filmski režiser Žan Renoar, sin slikara Ogista Renoara, tvorac poetskog filmskog realizma. U njegovim filmovima su se miješali san i realnost, radost i tuga svakidašnjeg života. U skladu s anarhističkim odnosom spram buržoaske hipokrizije, pred Drugi svjetski rat je snimio nekoliko antiratnih filmova, koji su snažno uticali na duhovno stanje nacije. Napisao je knjige "Renoar, moj otac" i "Moj život i moji filmovi". Filmovi: "Nana", "Kučka", "Madam Bovari", "Toni", "Zločin gospodina Lanža", "Izlet", "Velika iluzija", "Marseljeza", "Čovjek-zvijer", "Pravilo igre", "Močvara", "Ova zemlja je moja", "Žena na obali", "Rijeka", "Helena i muškarci", "Frenč kankan", "Testament doktora Kordelijera", "Doručak na travi".

1979. - U Rodeziji poginulo 59 ljudi u putničkom avionu "Er Rodezija", kojeg su oborili gerilci.

1984. - Umro argentinski pisac Hulio Kortasar, jedan od najznačajnijih u latinoameričkoj literaturi, majstor kratke priče. Motivi igre, rituala i mita uvrstili su ga među najveća imena svjetske književnosti. U njegovoj prozi dominiraju egzistencijalistički i kosmopolitski tonovi, čiji je glavni cilj traganje za individualnim i nacionalnim identitetom. Probleme komunikacije i samoće u megalopilisima Amerike i Evrope rješavao je neočekivanim fantastičnim obrtima, u širokom tematskom dijapazonu, od preispitivanja umjetnosti i stvarnosti do angažovane socijalno-političke sadržine. Djela: zbirke pripovijedaka "Tajno oružje", "Kraj igre", "Sve vatre oganj", "Neko ko ovuda ide", "Toliko volimo Glendu", "Progonitelj", romani "Školice", "Manuelova knjiga", književni ogledi "Posljednja runda", "Istorija kronopija i fama", "Put oko dana za 80 svjetova", putopis "Autonauti kosmoputa".

1986. - SAD su SFRJ izručile hrvatskog ratnog zločinca Andriju Artukovića, ministra unutrašnjih poslova ustaške NDH. Suđenje u Zagrebu pretvorilo se u farsu, jer mu nije suđeno za zločin genocida i ubistvo više od 700.000 Srba, Jevreja i Roma u Drugom svjetskom ratu, već samo za pojedinačna nedjela.

1990. - Karmen Lorens postala premijer Zapadne Australije kao prva žena šef vlade neke od australijskih država.

1996. - Jaser Arafat preuzeo dužnost prvog palestinskog predsjednika.

1997. - Hvang Đang Jop, blizak saradnik predsjednika Sjeverne Koreje Kim Đong Ila, zatražio je u južnokorejskoj ambasadi u Pekingu politički azil u Južnoj Koreji.

1999. - Američki Senat se većinom glasova opredijelio protiv smjenjivanja predsjednika SAD Bila Klintona, odlučujući povodom skandalozne ljubavne afere američkog predsjednika i pripravnice u Bijeloj kući Monike Levinski.

NA DANAŠNJI DATUM

[kreja]

13.02.

1199. godine – U Hilandaru je umro Stefan Nemanja, rodonačelnik dinastije Nemanjića koja je vladala Srbijom dvesta godina. Veliki župan od 1166. godine postavio je osnove državne samostalnosti Srbije i njene političke moći. Povukao se sa prestola 1196. godine u korist sina Stefana (kasnije prvog srpskog kralja Stefana Prvovenčanog) i zamonašio se pod imenom Simeon u manastiru Studenici. Srpska pravoslavna crkva slavi ga kao Svetog Simeona Mirotočivog, prvog sveca iz loze Nemanjića.

Pročitajte i: Biografija Stefana Nemanje

1571. godine – Umro je italijanski vajar i pisac Benvenuto Čelini dvorski zlatar Kozima Medičija, rimskih papa i francuskog kralja Fransoa I, najbolji izrađivač sitnih zlatarskih predmeta u svoje vreme. Njegova autobiografija “Moj život” predstavlja značajan dokument za kulturnu istoriju renesanse.

1633. godine – Inkvizicija rimokatoličke crkve u Rimu lišila je slobode astronoma Galilea Galileja zbog njegovog zalaganja za Kopernikov heliocentrični sistem. Ostatak života naučnik je proveo pod stalnim nadzorom Inkvizicije, a zabrana s njegovih dela skinuta je 1757. godine.

1668. godine – Sporazumom potpisanim u Lisabonu Španija je priznala nezavisnost Portugala.

1689. godine – Kralj Engleske i Škotske Vilijam III od Oranža i njegova žena Meri, kćerka svrgnutog engleskog prokatoličkog kralja Džejmsa II, proglasili su suverenitet nad Velikom Britanijom i Irskom.

1787. godine – Umro je dubrovački matematičar, fizičar, astronom, filozof i diplomata Ruđer Bošković, osnivač i direktor Brerske astronomske opservatorije kod Milana i direktor Optičkog instituta francuske mornarice, jedan od najvećih naučnika svoga doba.

Pročitajte i: Biografija Ruđera Boškovića

1793. godine – Velika Britanija, Pruska, Austrija, Holandija, Španija i Sardinska kraljevina (Pijemont) sklopile su savez protiv revolucionarne Francuske.

1831. godine – Rođen je srpski državnik i istoričar Jovan Ristić, vođa desnog krila Liberalne stranke, jedan od najznačajnijih srpskih političara 19. veka. Bio je namesnik maloletnom knezu Milanu Obrenoviću (1868-72), predstavnik Srbije na Berlinskom kongresu 1878, predsednik vlade kneževine i kraljevine Srbije (između 1873. i 1887) i namesnik maloletnog kralja Aleksandra Obrenovića (1889-93). Napisao je “Diplomatsku istoriju Srbije”.
1883. godine – Umro je nemački kompozitor Rihard Vagner, stvaralac kasnog romantizma, koji je srušio tradicionalnu strukturu opere da bi ostvario svoju zamisao o sveobuhvatnom umetničkom delu “muzičkoj drami”. Najpoznatija dela: “Holanđanin lutalica”, “Tristan i Izolda”, “Loengrin”, “Nirnberški majstori pevači”, “Nibelunški prsten”.

1945. godine – Sovjetska Crvena armija je u Drugom svetskom ratu oslobodila Budimpeštu, posle 50 dana opsade tokom koje je poginulo 50.000 nemačkih vojnika.

1945. godine – Američki i britanski avioni su u Drugom svetskom ratu počeli bombardovanje nemačkog grada Drezdena. Grad je tokom dva dana bombardovanja razoren, a računa se da je poginulo oko 135.000 ljudi.

1961. godine – Savet bezbednosti UN doneo je odluku da se u Kongo upute međunarodne mirovne snage da bi se sprečilo izbijanje građanskog rata u toj zemlji.

1974. godine – Umro je slikar Petar Lubarda, jedan od najznačajnijih jugoslovenskih likovnih umetnika 20. veka.

1975. godine – Kiparski Turci su u severnom delu ostrva, koji je sedam meseci ranije okupirala Turska, proglasili “Tursku federalnu državu Kipar” i formirali ustavotvornu skupštinu. Za prvog predsednika skupštine izabran je vođa kiparskih Turaka Rauf Denktaš.

1984. godine – Šef Komunističke partije SSSR-a i države postao je Konstantin Černjenko, nasledivši preminulog Jurija Andropova. Posle Černjenkove smrti, koji je vladao manje od godinu dana, na vlast je stupio Mihail Gorbačov, sedmi i poslednji lider SSSR-a.

1990. godine – SSSR, SAD, Velika Britanija, Francuska i dve nemačke države su objavili plan o ujedinjenju Nemačke.

1991. godine – Američki bombarderi su razorili sklonište u Bagdadu identifikovano kao vojni položaj, a u kojem su, međutim, civili potražili spas od napada iz vazduha. Prema iračkim izvorima, poginulo je oko 500 ljudi, među kojima veliki broj dece i žena.

1999. godine – U Beogradu je sahranjen Peko Dapčević, jedan od prvih komandanata Narodnooslobodilačke vojske Jugoslavije u Drugom svetskom ratu. Učesnik je Španskog građanskog rata (1936-39). Posle rata bio je načelnik Generalštaba Jugoslovenske narodne armije, državni funkcioner i diplomata.

2000. godine – Papa Jovan Pavle II zatražio je oproštaj za sve grehove Rimokatoličke crkve u prošlosti, uključujući i odnos prema Jevrejima i jereticima.

2001. godine – Amerikanka En Bankroft i Norvežanka Liv Arnesen postale su prve žene koje su na skijama prešle Antarktik. Njihovo “putovanje” od 2.700 kilometara trajalo je 90 dana.

2004. godine – U bombaškom napadu na njegov automobil u Dohi (Katar) ubijen je bivši predsednik Čečenije u egzilu Zelimkan Jandarbijev a njegov maloletni sin je ranjen. Rusija je više puta tražila njegovo izručenje, smatrajući ga odgovornim za smrt više stotina građana u Čečeniji i zbog veza sa al-Kaidom.

2012. godine – Umro je dugogodišnji novinar, urednik i voditelj Radio-televizije Srbije (RTS) Miloje Mića Orlović, upamćen i kao prvi voditelj Dnevnika na toj televiziji. Bio je autor brojnih reportaža, intervjua, radio i TV emisija.

[kreja]

14.02.

269. godine – Tokom progona hrišćana, u vreme cara Klaudija II spaljen je na lomači rimski sveštenik i lekar Valentin, kasnije hrišćanski mučenik Sv. Valentin. Taj datum katolici slave kao Dan zaljubljenih.

869. godine – Umro je slovenski prosvetitelj poznat po monaškom imenu Kirilo, Grk iz Soluna rođen kao Konstantin. S bratom Metodijem osnivač je slovenske pismenosti i književnosti, a smatra se da je Kirilo tvorac oble glagoljice. Braća su na slovenski jezik prevela veliki broj biblijskih tekstova i crkvenih rukopisa.

1468. godine – Umro je nemački štampar Johan Gutenberg, pronalazač tipografije, izuma koji je označio civilizacijski preokret. Usavršio je štamparsku mašinu i osnovao štampariju u rodnom Majncu. Štampao je 1455. godine Bibliju u više od 100 primeraka, od kojih je četrdesetak sačuvano.

1663. godine – Kanada je postala francuska kraljevska provincija.

1779. godine – Engleski moreplovac i istraživač Džejms Kuk ubijen je na Havajima u iznenadnom okršaju sa ostrvljanima. Njegova putovanja i otkrića značajno su doprinela širenju britanskog kolonijalnog carstva.

Pročitajte i: Biografija Džejmsa Kuka

1797. godine – Britanska flota pod komandom admirala Džona Džervisa i Horacija Nelsona potukla je špansku armadu kod rta Sent Vinsent na krajnjem jugu Portugalije.

1804. godine – Na skupštini srpskih starešina u Orašcu kod Aranđelovca doneta je odluka o podizanju ustanka protiv Turaka. Za vođu je izabran Karađorđe Petrović.

1835. godine – Na inicijativu dramskog pisca Joakima Vujića, uz novčanu pomoć kneza Miloša Obrenovića, u Kragujevcu je osnovano prvo pozorište u Srbiji. “Knjaževsko-serbski teatar” priređivao je jednom sedmično i prazničnim danima predstave za kneza i njegove činovnike i goste, a na repertoaru su bili Vujićevi komadi ili njegovi prevodi stranih dela.

1922. godine – Italijanski inženjer Đulielmo Markoni počeo je prvo redovno emitovanje radio programa iz Engleske.

1929. godine – Al Kaponeovi gangsteri ubili su u Čikagu sedmoricu članova rivalske bande Bagsa Morena da bi sprečili krađu krijumčarenog viskija. Taj događaj nazvan je “St Valentine’s Day Massacre”.

1943. godine – Sovjetska Crvena armija je u Drugom svetskom ratu oslobodila Rostov od Nemaca.

1946. godine – Na američkom univerzitetu Pensilvanija počeo je da radi elektronski mozak kompjuter, koji je sate normalnog računanja pretvorio u sekunde. Nazvan je ENIAC (Elektronski numerički integrator i kompjuter).

1956. godine – U Moskvi je počeo 20. kongres Komunističke partije SSSR, na kojem je šef partije Nikita Hruščov osudio politiku Staljina i otvorio put procesu destaljinizacije Sovjetskog Saveza.

1958. godine – Irački kralj Fejsal i jordanski kralj Husein objavili su ujedinjenje dva kraljevstva u Arapsku Federaciju s Fejsalom kao šefom države. Monarhija u Iraku oborena je u julu iste godine, kralj je ubijen i Federacija se raspala.

1972. godine – Sovjetski svemirski brod bez ljudske posade “Luna 20” lansiran je ka Mesecu, odakle je 11 dana kasnije doneo uzorke Mesečevog tla.

1989. godine – Iranski verski vođa ajatolah Ruholah Homeini je fatvom (edikt) naredio smrtnu kaznu engleskom piscu indijskog porekla Salmanu Rušdiju zbog njegovog dela “Satanski stihovi”, koje je u Iranu ocenjeno kao blasfemija islama. Iranska vlada se 1998. godine javno ogradila od primene smrtne kazne.

1997. godine – Međunarodna arbitražna komisija donela je odluku da sporno područje grada Brčko u Bosni bude stavljeno pod međunarodni nadzor do marta 1998. godine.

1998. godine – Bosanski Srbi Miroslav Tadić i Milan Simić predali su se dobrovoljno Međunarodnom sudu za ratne zločine u Hagu. To su bili prvi optuženi za ratne zločine počinjene tokom ratova na prostoru bivše SFRJ 1991-95. godine koji su se dobrovoljno predali Haškom sudu.

2000. godine – U nastojanju da izoluje jugoslovenskog predsednika Slobodana Miloševića, Evropska unija je proširila spisak lica, saradnika predsednika i ljudi bliskih njegovom režimu, kojima je zabranjen ulazak u zemlje EU sa 600 na 900 imena.

2001. godine – Skupština Srbije je ukinula Zakon o javnom informisanju na osnovu kojeg je režim Slobodana Miloševića vršio represiju nad slobodnim i nezavisnim medijima u Srbiji. Od oktobra 1998. godine, kada je Zakon usvojen do septembra 2000. godine mediji su kaznjeni sa više od 30 miliona dinara, a jednom broju je zabranjen rad.

2002. godine – Istraživači američkog univerziteta Teksas A&M izvršili su uspešno kloniranje mačke, od šest različitih rasa mačaka.

2002. godine – Umro je nemački dirigent Ginter Vand, poznat po svom zahtevnom stilu rada i velikom broju koncerata Bruknera, Betovena i Mocarta.

2003. godine – Tribunal u Hagu podigao je optužnicu protiv lidera Srpske radikalne stranke (SRS) Vojislava Šešelja za zločine protiv čovečnosti i kršenje zakona i običaja rata. Šešelj se dobrovoljno predao tom sudu 24. februara te godine.

2003. godine – Nakon šest godina života prvom kloniranom sisaru, ovci Doli, ubrizgana je smrtonosna injekcija zbog simptoma progresivne bolesti pluća.

2004. godine – Predsednik Srbije Boris Tadić obišao je srpske enklave na Kosovu, a u Prištini je razgovarao sa šefom UNMIK-a Sorenom Jesen-Petersonom. On je prvi srpski predsednik koji je posetio Kosovo od 1999. godine, kada su vlast u toj pokrajini preuzele UN.

2005. godine – U eksploziji bombe u Bejrutu, poginuo je bivši libanski premijer Rafik al Hariri.

2009. godine – Na Samitu u Rimu ministri finansija i guverneri centralnih banaka G7 i Rusije dogovorili su zajedničko angažovanje u cilju podsticanja privrednog rasta i zapošljavanja i u jačanja bankarskog sistema kako bi se prevazišla najgora svetska finansijska kriza u poslednjih pedeset godina.

[kreja]

15.02.

1115. godine – Papa Paskal II priznao je red Malteških vitezova osnovan u Jerusalimu, gde su pored crkve Svetog Jovana imali samostan i azil za bolesnike i putnike. Kasnije su dobili zadatak da brane Svetu zemlju.

1573. godine – U Zagrebu je, nakon sloma seljačke bune, pogubljen vođa ustanka Matija Gubec.

1763. godine – Mirovnim ugovorom u Hubertsburgu okončana su neprijateljstva Austrije i Pruske u Sedmogodišnjem ratu. Pruska je zadržala Šleziju koju je preuzela od Austrije i postala je jedna od vodećih evropskih vojnih sila.

1835. godine – U Kneževini Srbiji usvojen je Sretenjski ustav, prvi ustav u modernoj srpskoj istoriji. Napisao ga je sekretar kneza Miloša Obrenovića Dimitrije Davidović, po uzoru na francuski i belgijski ustav. Koristeći negodovanje Austrije i Rusije, koje nisu imale razumevanja za liberalizam Davidovićevog dokumenta, knez je u martu ukinuo ustav.

1857. godine – Umro je ruski kompozitor Mihail Ivanovič Glinka, tvorac ruskog nacionalnog stila romantičarske epohe. Njegove opere “Život za cara” i “Ruslan i Ljudmila” imale su značajan uticaj na razvoj ruske opere u 19. veku.

1922. godine – U Hagu je održana prva sednica stalnog Međunarodnog suda pravde koji je 1920. godine osnovala Liga naroda radi rešavanja sporova među državama. Novi Međunarodni sud osnovan je pri Ujedinjenim nacijama posle Drugog svetskog rata kada je ukinuta Liga naroda.

1928. godine – Iz Beograda prema Zagrebu poleteo je prvi avion jugoslovenske civilne avijacije “Potez 29-2”, jedina letelica prve jugoslovenske avio-kompanije “Aeroput”. Prvi putnici bili su direktor avio-kompanije i pet novinara.

1942. godine – Umro je srpski kompozitor i dirigent Stanislav Binički, autor “Marša na Drinu”, direktor Beogradske opere (1920-25). Godine 1899. osnovao je Beogradski vojni orkestar, a sa Stevanom Mokranjcem Srpsku muzičku školu. Komponovao je prvu izvedenu srpsku operu “Na uranku” (1903), na tekst Branislava Nušića.

1942. godine – Procenivši da nisu u stanju da odbrane grad, Britanci su u Drugom svetskom ratu predali Singapur japanskim snagama. To se smatra najvećim vojnim porazom Velike Britanije u njenoj vojnoj istoriji.

1944. godine – Američke trupe su u Drugom svetskom ratu zauzele Solomonska ostrva u Pacifiku. Britanski avioni izbacili su oko 1.000 bombi na Berlin.

1965. godine – Umro je popularni američki džez pevač i pijanist Nat King Kol.

1971. godine – Velika Britanija je prešla na decimalni novčani sistem, umesto dotadašnjih funti, šilinga i penija.

1988. godine – Predsednik Austrije Kurt Valdhajm, optužen da je, kao pripadnik SS jedinica u Drugom svetskom ratu, odgovoran za ratne zločine počinjene u Bosni i Grčkoj, odbio je da podnese ostavku.

1989. godine – Deset godina nakon što je Moskva poslala svoje trupe da podrže prokomunističku vladu u Kabulu, poslednji sovjetski vojnici napustili su Avganistan. U desetogodišnjem neobjavljenom ratu poginulo je 15.000 sovjetskih vojnika i najmanje 100.000 Avganistanaca.

1990. godine – Velika Britanija i Argentina obnovile su diplomatske odnose, prekinute 1982. godine u vreme rata za Foklandska ostrva.

1993. godine – Slovački parlament izabrao je ekonomistu Mihala Kovača za prvog predsednika novoformirane države Slovačke, nakon raspada Čehoslovačke.

1996. godine – Bosanska vlada je saopštila da je u ratu 1992-95. godine nestalo oko 30.000 ljudi, od kojih više od 22.000 civila i oko 2.500 pripadnika oružanih snaga.

1997. godine – Srpska opoziciona koalicija “Zajedno” održala je poslednji, 88. dan protesta pošto je 11. februara ispunjen njen osnovni zahtev priznavanje rezultata lokalnih izbora u Srbiji iz novembra 1996. godine.

1999. godine – U Keniji je uhapšen lider kurdskih pobunjenika Abdulah Odžalan (Ocalan) i isporučen Turskoj, gde je osuđen na smrt zbog izdaje i prebačen u ostrvski zatvor Imrali.

2002. godine – Predsednik SAD Džordž Buš objavio je da njegova zemlja ima alternativni plan za smanjenje emisije gasova, koje je regulisano Protokolom o globalnom zagrevanju u Kjotou 1997. godine. Iako emituju četvrtinu količine gasova koji stvaraja efekat “staklene bašte”, SAD su odbacile Protokol iz Kjotoa zbog štete po nacionalnu industriju.

2003. godine – U talasu demonstracija, najvećim od vijetnamskog rata, više od šest miliona ljudi, u više od 600 gradova u svetu, protestovalo je protiv rata u Iraku.

2003. godine – Akademik Aleksandar Tišma, pripovedač, romansier, eseist, pesnik i prevodilac umro je u 79. godini u Novom Sadu. Poznati romani su “Upotreba čoveka” i “Begunci”, a knjige pripovedaka “Vere i zavere”, “Krivice”, “Mrtvi ugao”.

2003. godine – Vatikan je otvorio zapečaćenu arhivu o vezama te države sa Nemačkom između 1922. i 1939. godine, kada je Euđenio Pačeli (kasnije papa Pije XII) bio državni sekretar Vatikana. Otvaranje arhiva usledilo je kao odgovor kritičarima pape da nije dovoljno učinio da zaustavi ubijanje miliona Jevreja od strane nacističke Nemačke tokom holokausta.

2011. godine – U libijskom gradu Al Baidi izbili su antivladini protesti inspirisani događajima u Egiptu i Tunisu, koji su se potom proširili na celu zemlju i doveli do svrgavanja Moamera el Gadafija koji je tom zemljom vladao u poslednje 42 godine. Gadafi je uhvaćen i ubijen pod nerazjašnjenim okolnostima 20. oktobra 2011. godine u svom rodnom gradu Sirtu i sahranjen u pustinji na tajnoj lokaciji.

2013. godine – Iznad centralne Rusije eksplodirao je meteorit pri čemu je povređeno 1.200 osoba, oštećeni krovovi, prozori i zidovi pojedinih zgrada. Najveći udar osetio se u gradu Čeljabinsku, oko 200 kilometara južno od Jekaterinburga.

[kreja]

16.02.
1808. - Francuska počela invaziju na Španiju i pokorila je za mjesec dana. Car Napoleon Prvi odveo je u Francusku kralja Karlosa Četvrtog i njegovog sina Fernanda Sedmog, a na prijesto je postavio brata Žozefa, koji je okupiranom Španijom vladao do 1813.

1831. - Rođen ruski pisac Nikolaj Semjonovič Ljeskov, izuzetan znalac jezika i suptilan stilista. Pisao je romane i pripovijetke o životu sveštenika i činovnika u gluvoj ruskoj provinciji i opisivao beskrupulozne tipove u periodu prvobitne akumulacije kapitala. Stvorio je i nenadmašne književne likove seljaka, zahvaljujući izvanrednom poznavanju psihologije ruskih seljaka. Djela: "Lijevak Soborjane", "Začarani putnik", "Nesmrtni glavonja", "Ledi Makbet mscenskog okruga", "Sitnice iz arhijerejskog života".

1871. - Rođen pisac Radoje Domanović, najveći srpski satiričar, koji je sarkastično i duhovito slikao vlast ogrezlu u korupciju i nasilje, lažno rodoljublje i do servilnosti poslušno građanstvo. Poslije završetka Velike škole u Beogradu bio je nastavnik u Vranju, Pirotu i Leskovcu, a iz službe je otpušten kao protivnik Obrenovićevog režima. Od 1905. do smrti 1908. bio je šef korektora Državne štamparije u Beogradu. Uređivao je satirični list "Stradija". Počeo je realističkim pripovijetkama iz seoskog života, ali je ubrzo počeo da piše satiru, stvorivši djela univerzalne vrijednosti. Djela: satirične pripovijetke "Stradija", "Vođa", "Danga", "Mrtvo more", "Kraljević Marko po drugi put među Srbima".

1871. - Poražena Francuska potpisala kapitulaciju i akt o primirju sa Pruskom, čime je završen francusko-pruski rat. U maju 1871. je utanačen definitivni mir sa tada već ujedinjenom Njemačkom, kojoj je Francuska morala da ustupi bogate pokrajine Alzas i Lorenu i da plati ratnu odštetu.

1873. - U Španiji proglašena republika kad je kralj Amadeo Drugi Savojski abdicirao zbog previranjanja u zemlji, nesređene privredne situacije i jačanja republikanskog pokreta. Pošto su republikanci bili razjedinjeni već 1874, vojska je vratila na vlast burbonsku dinastiju, s kraljem Alfonsom Dvanaestim.

1877. - Rođena Isidora Sekulić, srpski književnik izuzetnog stila, širokog obrazovanja i visoke kulture, tanan posmatrač ljudskih života i sudbina, pisac visoke duhovnosti i prefinjenog duha, član Srpske akademije nauka i umjetnosti. Kritičari je smatraju klasikom srpske književnosti, a povodom njene smrti 1958. jedan od njih je ocijenio da je umro "literarno najkulturniji čovek našeg tla od Ćirila i Metodija do juče, do danas, možda do prekosutra". Završila je Viši pedagogijum u Budimpešti i doktorirala u Njemačkoj. Bila je nastavnik i upravnik Devojačke škole u Pančevu, zatim profesor gimnazije u Beogradu. Sarađivala je u svim boljim srpskim i hrvatskim književnim časopisima. Bila je znalac mnogih jezika i izvrstan prevodilac, naročito je mnogo prevodila s engleskog. Djela: putopis "Pisma iz Norveške", roman "Đakon Bogorodičine crkve", pripovijetke "Hronika palanačkog groblja", "Saputnici", "Gospa Nola", eseji "Analitički trenuci i teme", "Zapisi o mome narodu", "Mir i nemir", "Njegošu - knjiga duboke odanosti", "Govor i jezik, kulturna smotra naroda".

1918. - Englesku luku Dover u Prvom svjetskom ratu bombardovala njemačka podmornica.

1926. - Rođen engleski filmski režiser Džon Ričard Šlezindžer, blizak idejama "slobodnog filma". Filmovi: "Lažov Bili", "Darling", "Daleko od razuzdane gomile", "Ponoćni kauboj" , "Nedjelja, prokleta nedjelja", "Sjaj i bijeda Holivuda", "Maratonac".

1933. - Zbog straha od sve češćih njemačkih prijetnji Jugoslavija, Čehoslovačka i Rumunija reorganizovale odbrambeni savez Malu Antantu, koja je dobila stalni Savjet sastavljen od ministara inostranih poslova. Njemačka okupacija Čehoslovačke u martu 1939. praktično je ugasila savez, koji je saradnjom Jugoslavije i Rumunije još neko vrijeme životario, ali je slomom Jugoslavije u Drugom svjetskom ratu, poslije napada nacističke Njemačke u aprilu 1941, definitivno prestao da postoji.

1936. - Na parlamentarnim izborima u Španiji pobijedila lista Narodnog fronta, poslije čega je vladu socijalista, komunista i predstavnika sindikata sastavio Manuel Asanja i ona je odmah izdala dekret o amnestiji političkih zatvorenika i propisala agrarnu reformu. Fašisti su pod rukovodstvom generala Fransiska Franka u julu 1936. otpočeli oružanu pobunu, što je izazvalo građanski rat u kojem su 1939. poražene snage vlade Narodnog fronta, najviše zahvaljujući velikoj vojnoj pomoći koju su Franku pružile nacistička Njemačka i fašistička Italija.

1945. - Američko vazduhoplovstvo u Drugom svjetskom ratu počelo masovno bombardovanje Tokija.

1959. - Vođa gerilaca Fidel Kastro - čije su snage 1. januara 1959. zbacile diktatora Fulhensija Batistu - postao je premijer Kube.

1972. - Grupa oficira Ekvadora, predvođena generalom Giljermom Rodrigesom Larom, državnim udarom bez prolivanja krvi je svrgnula predsjednika Hosea Mariju Velaska Ibaru. Svrgnuti predsjedenik, kojem je to bio peti mandat (prvi put je postao šef države 1934), dobio je azil u Venecueli.

1978. - Kina i Japan su u Pekingu potpisali trgovinski ugovor u vrijednosti 20 milijardi dolara, što je označilo početak velikog ekonomskog otvaranja Kine.

1983. - U požaru koji je zahvatio veliko područje niskog rastinja na jugu Australije žiovot izgubilo najmanje 69 ljudi.

1992. - Skupština Republike Srpske Krajine (RSK) na vanrednom zasjedanju u Glini prihvatila je plan Sajrusa Vensa o razmještanju mirovnih snaga UN u RSK, razriješila dužnosti premijera Milana Babića i poništila odluku njegove vlade o raspisivanju referenduma o Vensovom planu.

1992. - Zairske snage bezbjednosti ubile 32 demonstranta, otvorivši vatru na hiljade hrišćana koji su počeli mirne ulične proteste zbog režima predsjednika Mobutua Sese Sekoa.

1994. - Grčka podvrgla potpunom privrednom embargu Bivšu Jugoslovensku Republiku Makedoniju zbog namjere Skoplja da bude priznato kao Republika Makedonija. Atina je podsjetila da je sjeverna grčka provincija Makedonija postojala znatno prije dolaska Slovena na Balkan i upozorila da je neprihvatljivo da novostvorena država stavi na zastavu helenistički antički simbol - sunce Vergine.

1994. - U planinskom području indonezijskog ostrva Sumatra u zemljotresu poginulo najmanje 200 ljudi.

1998. - Prilikom pada "erbasa A-300" tajvanske Aviokompanije "Čajna erlajnz" u blizini aerodroma u Tajpehu poginula 203 putnika u avionu, uključujući guvernera centralne banke Tajvana i sedam ljudi na tlu.

2000. - Rusija i NATO obnovili odnose, prekinute u proljeće 1999. zbog agresije Sjevernoatlantske alijanse na Saveznu Republiku Jugoslaviju, saopšteno je u Moskvi poslije razgovora vršioca dužnosti ruskog predsjednika Vladimira Putina s generalnim sekretarom NATO-a Džordžom Robertsonom.

2001. - U napadu na srpski konvoj kod Podujeva na Kosmetu poginulo deset Srba, a ranjeno više od 40.

2004. - Indija i Pakistan počeli prve formalne mirovne razgovore u više od dvije i po godine, a jedna od glavnih tema bio je spor u vezi sa regionom Kašmira.

2016. - Umro Butros Butros Gali, egipatski političar i diplomata, nekadašnji generalni sekretar UN.

[kreja]

17.02.

1600. - Italijanski filozof, astronom i matematičar Đordano Bruno spaljen u Rimu kao jeretik, na osnovu presude rimokatoličke inkvizicije. Bio je materijalista, čije su teorije anticipirale modernu nauku, strastan propovjednik novih ideja o prirodi i propagator heliocentričnog učenja Nikole Kopernika. Razvijao je ideju o beskrajnosti univerzuma i mnoštvu svjetova, čime je intuitivno otišao dalje od Kopernika. Odbacivao je tradicionalnu geocentričnu astronomiju, prema kojoj je Zemlja centar svemira, oslanjajući se, pri tome, na "prirodnu svjetlost ljudskog uma". Ni poslije sedam godina tamnice nije se odrekao svojih ideja. Djela: "O uzroku, principu i jednom", "O beskrajnosti, univerzumu i svjetovima", "O monadi, broju i figuri".

1653. - Rođen italijanski kompozitor i violinista Arkanđelo Koreli, osnivač bolonjske violinske škole. Jedinstvom emotivnosti i uravnotežene forme uspostavio je ravnotežu s obiljem baroknih ukrasa u svojoj muzici, postigavši klasičnu smirenost. Znatno je uticao na Johana Sebastijana Baha. Djela: 12 končerta grosa, sonate za violinu, tri sonate.

1673. - Umro francuski pisac Žan Batist Poklen Molijer, jedan od najvećih svjetskih komediografa, iste večeri pošto je igrao u svojoj posljednjoj komediji "Uobraženi bolesnik". Poslije krstarenja 14 godina s pozorišnom trupom u Parizu je do smrti vodio pozorište i pisao komedije, u kojima je obično igrao glavne uloge. Prvi veći uspjeh postigao je 1659. djelom "Smiješne precioze". U više od 30 komada je genijalno ismijavao mane društva, staleške predrasude, pokvarenost aristokratije i gramzivost buržoazije. Bio je materijalista i vatreni pobornik zlatnog pravila renesanse: "Upravljati se prema prirodi". Ostala djela: "Škola za muževe", "Škola za žene", "Tartif", "Don Žuan", "Mizantrop", "Žorž Danden", "Tvrdica", "Učene žene", "Građanin-plemić".

1749. - Austrijska carica i ugarska kraljica Marija Terezija proglasila Sombor slobodnim kraljevskim gradom - ovaj datum obilježava se kao Dan grada.

1766. - Rođen engleski ekonomista i demograf Tomas Robert Maltus, poznat po "zakonu stanovništva", prema kojem se ono uvećava geometrijskom, a proizvodnja hrane aritmetičkom progresijom.

1856. - Umro njemački pisac jevrejskog porijekla Hajnrih Hajne, jedan od najvećih pjesnika 19. vijeka, čija je poezija - suptilnog lirizma, iskrenih emocija i osjećajnosti prigušenih ironijom - vrhunsko dostignuće romantizma. Poslije studija prava u Getingenu i putovanja po Evropi, napustio je Njemačku zbog sukoba s reakcionarnim snagama i otišao u Pariz. Tu se sprijateljio s Karlom Marksom i napisao čuvenu pjesmu "Tkači" i poemu "Njemačka, zimska bajka", u kojoj je dosegao vrhunac satirične lirike. Prethodno je "Knjigom pjesama" 1827. unio u njemačku liriku potpuno nov ton, što je učinio i u njemačkoj prozi djelom "Slike s putovanja". U Parizu je djelovao kao duhovni posrednik između Nijemaca i Francuza: u proznoj zbirci "Salon" je obavještavao Nijemce o duhovnim prilikama u Francuskoj, a za francuske čitaoce je napisao djela "O istoriji novije lijepe književnosti u NJemačkoj" i "Prilog istoriji religije i filozofije u NJemačkoj". NJegova poezija predstavlja vrhunsko dostignuće njemačkog romantizma. Ostala djela: zbirke "Nove pjesme", "Romansero" i spjev "Ata Trol".

1863. - Srpski trgovac i brodovlasnik Miša Anastasijević poklonio državi zgradu u Beogradu, poznatu kao Kapetan-Mišino zdanje. U pismu Ministarstvu prosvjete je poručio da kuću ustupa "svom otečestvu" za smještaj "učenih i prosvetnih zavoda". U njoj se sada nalazi rektorat Beogradskog univerziteta.

1864. - Rođen australijski pisac Endrju Barton Banjo Peterson, autor izvrsnih balada poput "Čovjeka sa snježne rijeke". U romanu "Brak" je na slikovit način opisao život na ovčarskim farmama Australije.

1864. - Južnjačka podmornica "Hanli" u američkom građanskom ratu u Čarlstonu u Južnoj Karolini potopila torpedom sjevernjački brod "Hustanik", što se smatra prvim uspješnim napadom podmornice na ratni brod u istoriji pomorskog ratovanja.

1871. - Rođen srpski pisac i diplomata Jovan Dučić (na fotografiji), član Srpske kraljevske akademije, čije je stvaralaštvo izuzetne versifikacije udarilo pečat srpskoj poeziji u prvoj polovini 20. vijeka. Završio je učiteljsku školu u Somboru i bio učitelj u srpskim školama u Bosni i Hercegovini, poslije čega je studirao prava u Ženevi i Parizu, gdje je diplomirao. Od 1912. do 1941. bio je diplomata kraljevina Srbije i Jugoslavije i ambasador u velikim evropskim gradovima. Zajedno s piscima Aleksom Šantićem i Svetozarom Ćorovićem, takođe istaknutim srpskim nacionalistima, u Mostaru je pokrenuo književni list "Zora". Već prvom pjesničkom zbirkom "Pjesme" 1901. predstavio se kao nadahnut liričar obuzet temama bola i usamljenosti, ljubavi i smrti. U Drugom svjetskom ratu je među prvima javno ukazao na zločinačku prirodu ustaške Nezavisne Države Hrvatske i na genocid nad Srbima. Poslijeratna zvanična književna kritika prokazala ga je kao četnički opredijeljenog. Osim pjesama, od kojih su neke neprolazne vrijednosti, pisao je prozu, putopise, eseje, studije. Umro je 1943. u SAD i njegove kosti su počivale u državi Indijana do 22. oktobra 2000. godine, kada su prenesene u Trebinje.

1877. - Rođen francuski političar Andre Mažino, ministar rata od 1922. do 1924. i od 1929. do smrti 1932, po kojem je nazvana utvrđena linija na istoku Francuske, građena od 1927. do 1936. Veliki sistem utvrđenja nije spriječio u Drugom svjetskom ratu armiju nacističke NJemačke da 1940. izvede invaziju na Francusku iz pravca Belgije, zaobišavši "Mažino liniju".

1909. - Umro indijanski poglavica Gojatlaj, poznatiji kao DŽeronimo, posljednji poglavica plemena Apači koji se predao američkoj vojsci. Kao vođa apačkog plemena Čirikahua predvodio je nekoliko indijanskih ustanaka u pokušaju da se odupre genocidu vlade SAD nad Indijancima i njenoj odluci da preživjele preseli i zatoči u rezervat u Arizoni, ali je 1886. bio prinuđen da se preda. Neposredno pred smrt u tvrđavi Fort Sil u Oklahomi izdiktirao je autobiografiju "DŽeronimo: njegova lična priča".

1932. - Umro srpski general Mihailo Rašić, komandant Dunavske divizije u Kumanovskoj bici 1912. i Kombinovane divizije u Cerskoj bici 1914. U Kolubarskoj bici njegova divizija je prodrla u Beograd i plotunima s Banovog brda razorila most na Savi preko kojeg su se povlačile austrougarske trupe.

1933. - Objavljen prvi broj američkog lista "NJusvik", od 1. januara 2013. godine izlazi samo u digitalnom obliku.

1942. - Okupatorska bugarska vojska u Drugom svjetskom ratu ubila sve žitelje Bojnika kod Leskovca koje je uhapsila: 473 civila, uključujući 89 djece, a mjesto je spaljeno do temelja.

1948. - U Beogradu objavljen prvi broj lista za književnost i društvena pitanja Književne novine, prvi urednici Jovan Popović i Milan Dedinac.

1979. - Kina napala Vijetnam, ali su u kratkotrajnom ratu njene trupe pretrpjele ozbiljne gubitke od armije s velikim borbenim iskustvom stečenim u pobjedonosnom ratu protiv SAD okončanom 1975, pa su se kineske trupe povukle tri sedmice kasnije. Povod za napad bio je upad vijetnamskih snaga u Kambodžu krajem 1978. i zbacivanje maoističkog režima Crvenih Kmera, odgovornog za smrt između milion i dva miliona ljudi.

1982. - Premijer Zimbabvea Robert Mugabe pod optužbom za zavjeru isključio iz vlade nominalnog saveznika u prethodnoj borbi za nezavisnost zemlje, vođu partije ZAPU DŽošua Nkoma.

1989. - Umro francuski modni kreator Gi Laroš, jedan od najvećih "modnih diktatora" 20. vijeka. NJegove elegantne kreacije su prodavane po relativno umjerenim cijenama.

1992. - Generalni sekretar UN Butros Butros Gali preporučio razmještanje 13.000 pripadnika mirovnih snaga svjetske organizacije u bivšoj Jugoslaviji.

1994. - Potvrđena smrt prvog izabranog predsjednika Gruzije Zvijada Gamsahurdije, čije je već raspadnuto tijelo pronađeno i identifikovano. 1997. - Predsjednik Pakistana Faruk Leghari, koji je u novembru 1996. raspustio vladu Benazira Buta, imenovao je Navaza Šarifa za novog premijera.

2002. - Prelaskom na evro, Francuska se oprostila od franka koji je 641 godinu bio njena valuta.

2003. - Po nalogu Haškog tribunala na Kosovu su uhapšeni pripadnici rasformirane terorističke OVK i izručeni Haradin Balja, Isak Musliju i Agim Murtezi. To je prvo hapšenje po nalogu iz Haga koje je obavio Kfor. Protiv Agima Murtezija sud je povukao optužnicu zbog zamjene identiteta.

2006. - Najmanje 200 ljudi poginulo kada je klizište, aktivirano nakon jakih kiša, zatrpalo kompletno selo u centralnom dijelu Filipina.

[kreja]

18.02.

1405. - Tokom invazije, koju je predvodio protiv Kine, umro tatarski emir Timur Lenk, nazvan Tamerlan, osvajač Persije, Indije, Mesopotamije i većeg dijela Male Azije, čije se carstvo prostiralo od Moskve do Kineskog zida, s prijestonicom u Samarkandu. Turskog sultana Bajazita Prvog je potukao 1402. u bici kod Angore, što je oslabilo Otomansko carstvo i produžilo postojanje južnoslovenskih feudalnih država još nekoliko decenija.

1455. - Umro italijanski slikar fra Anđeliko, dominikanski kaluđer, jedan od najvažnijih predstavnika rane renesanse, čije su freske i oltarske slike pune naivne ljepote i draži gotskih minijatura. Posljednji je od italijanskih slikara koji je pod uticajem srednjovjekovne filozofije težio idealističkom formalizmu, pri čemu ga je posebno privlačilo istraživanje prostora primjenom perspektive. NJegovi najvažniji radovi su freske u manastiru Svetog Marka u Firenci i freske u Vatikanu.

1516. - Rođena engleska kraljica Meri Prva Tjudor, kćerka Henrija Osmog, nazvana "krvava Meri", koja je tokom vladavine od 1553. do smrti 1558. pokušala progonima i lomačama da uništi protestantizam i Englesku vrati rimokatolicizmu. Kao supruga španskog kralja Felipea Drugog, pod uticajem rimokatoličke reakcije, potčinjavala je englesku politiku interesima Španije. Mlada engleska buržoazija, udružena s "novim plemstvom", uspostavila je ponovo protestantizam, kad je 1558. na prijesto došla njena sestra Elizabeta Prva.

1546. - Umro njemački vjerski reformator Martin Luter, avgustinski monah, osnivač protestantizma u NJemačkoj, najznačajniji među vođama evropske crkvene reformacije. Sin rudara, prema očevoj volji počeo je da studira pravo, ali je ubrzo stupio u red avgustinaca. Izložio je 1517. zahtjev za reformu crkve u 95 teza, koje je prikovao na vrata katedrale u Vitenbergu, i pozvao je na raspravu sve one koji se s tim ne slažu. Papa Lav Deseti ga je isključio iz rimokatoličke crkve, ali se njegovu učenje proširilo NJemačkom i zahvatilo sve društvene slojeve, pretvorivši se u široki narodni pokret protiv papske vlasti. Osuđivao je deformacije, licemerje i korupciju rimske crkve, posebno oštro nastojanje pape Lava Desetog da prodajom indulgencija, kojima su "iskupljivani" čak i budući grijesi, sakupi novac za dovršenje hrama Svetog Petra u Rimu. NJegovo učenje se kasnije proširilo i na druge zemlje, a Luterovi spisi i prevod Biblije su odlučujuće uticali na stvaranje jedinstvenog njemačkog književnog jezika.

1564. - Umro italijanski vajar, slikar, arhitekta i pjesnik Mikelanđelo Buonaroti, jedan od najvećih umjetnika renesanse. U kamenu je klesao savršene proporcije ljudskog tijela, njegovu životnost i aktivnu snagu, dramatičnu intenzivnost misli i osjećanja. U Sikstinskoj kapeli u Vatikanu je oslikao prizore iz Starog zavjeta, uključujući ogromni "Strašni sud", veličanstvena djela plastične snage i prostudiranih pokreta. Sagradio je Lorencovu biblioteku u Firenci, u Rimu je projektovao trg Kampidoljo, dovršio najljepšu renesansnu palatu Farneze i nastavio rad na crkvi Svetog Petra. Napisao je znatan broj stihova misaonog sadržaja i strasnog izraza. Djela: skulpture "David", "Mojsije", "Robovi", "Jutro", "Veče", "Dan", "Noć", "Pijeta".

1745. - Rođen italijanski fizičar Aleksandro Volta, koji je, izučavajući elektricitet, pronašao elektrofor, galvanski element, bateriju galvanskih elemenata. Po njemu su mnogi pojmovi u fizici dobili ime - volt, volt-amper, Voltin luk.

1861. - Prvi parlament Italije proglasio kraljem Vitorija Emanuela Drugog.

1865. - Sjevernjačka flota u Američkom građanskom ratu zauzela grad Čarlston u Južnoj Karolini, jedno od najvažnijih uporišta južnjačkih snaga.

1866. - Rođen srpski vojskovođa Janko Vukotić, divizijar crnogorske i general jugoslovenske vojske, jedan od najvećih vojskovođa u balkanskim ratovima i u Prvom svjetskom ratu. Kao načelnik štaba crnogorske Vrhovne komande, komandovao je 1915. Sandžačkom vojskom, čijih je 6.500 boraca u odsudnoj bitki kod Mojkovca spriječilo 53. i 62. diviziju austrougarske armije sa 20.000 vojnika i neuporedivo nadmoćnijom artiljerijom da udare u bok Srbijancima koji su se povlačili ka Albaniji. U Prvom balkanskom ratu 1912. i 1913. komandovao je Istočnim odredom crnogorske vojske, a u Drugom balkanskom ratu 1913. Crnogorskom divizijom u sastavu srpske vojske.

1877. - Rođen srpski kompozitor, dirigent i muzički pedagog Petar Krstić, koji je pretežno komponovao na osnovama srpske narodne muzike. Završio je Konzervatorijum u Beču, bio direktor muzičkih škola "Stanković" i "Mokranjac" u Beogradu, kapelnik Narodnog pozorišta, šef Muzičkog odjeljenja Radio-Beograda, urednik "Muzičkog glasnika". Djela: muzika za komade ", "Dorćolska posla", "Kosovska tragedija", opera "Zulumćar", "Ženidba Janković Stojana", orkestarski "Skerco d-mol".

1896. - Rođen francuski pisac Andre Breton, glavni teoretičar nadrealizma. S francuskim piscima Lujom Aragonom i Filipom Supoom, 1919. je osnovao časopis "Literatura", organ dadaističkog pokreta. Potom je u psihoanalizi potražio sredstvo za otkrivanje istine i pokušao da ga u prvom i drugom Nadrealističkom manifestu 1924. i 1930. primijeni na umjetnost, čime je dao teorijske i filozofske osnove nadrealizma. Marionetska pronacistička francuska vlada u Višiju zabranila je 1941. njegovu "Antologiju crnog humora", poslije čega je prinuđen da izbjegne u SAD. Vratio se 1946. i u Parizu je 1947. organizovao Međunarodnu nadrealističku izložbu. Djela: "Nadrealistička revolucija", "Nađa", "Sjaj zemlje", "Izgubljeni koraci", "Praskozorje", "Fatamorgana", "Nadrealizam i slikarstvo".

1915. - Umro srpski političar, diplomata, filolog i istoričar Stojan Novaković, član Srpske kraljevske akademije, jedan od osnivača Napredne stranke 1880. Bio je bibliotekar Narodne biblioteke u Beogradu, profesor gimnazije i Velike škole u Beogradu, član Državnog savjeta, ambasador Srbije u Carigradu, Parizu i Petrogradu, ministar prosvjete, unutrašnjih i spoljnih poslova i dvaput premijer. Bio je šef srpske delegacije koja je zaključila 1912. mir s Turskom poslije Prvog balkanskog rata. Objavio je više od 400 naučnih radova, najviše iz istorije, slovenske filologije, teorije književnosti, političke i pravne istorije, istorijske geografije. U mladosti je pisao pjesme i romane i prevodio, bio je učenik Đure Daničića, a od 1865. do 1868. uređivao je i izdavao časopis "Vila". NJegovom zaslugom štampani su "Zakonski spomenici srpskih država srednjeg veka" i "Zakonik Stefana Dušana, cara srpskog". Djela: "Vaskrs države srpske", "Srbi i Turci četrnaestog i petnaestog veka", "Selo", "Balkanska pitanja", "Istorija srpske književosti", "Srpska gramatika".

1915. - NJemačka u Prvom svjetskom ratu, pomoću podmornica, otpočela pomorsku blokadu Velike Britanije.

1932. - Rođen češki filmski režiser Miloš Forman, majstor atmosfere, izvrstan analitičar mentaliteta, koji na efikasan način spaja nove, svježe formule sa starim konvencijama. NJegov "Let iznad kukavičjeg gnijezda", koji je snimio po odlasku u SAD, gdje je primio američko državljanstvo, dobio je pet nagrada "Oskar". Ostali filmovi: "Crni Petar", "LJubav jedne plavuše", "Gori, gori, moja gospođice", "Svlačenje", "Kosa", "Regtajm", "Amadeus" , "Narod protiv Larija Flinta".

1952. - Grčka i Turska postale članice NATO, čime su istočni Mediteran i Balkan ušli u okvir zapadnih, atlantskih vojnih planova.

1956. - Umro francuski kompozitor Gistav Šarpantje, koji je 1902. osnovao Konzervatorijum "Mimi Pinson", nastojeći da omogući uslove za muzičko obrazovanje pariskog radništva. Djela: opera "Lujza", orkestarska svita "Impresije iz Italije".

1960. - Argentina, Brazil, Meksiko, Paragvaj, Peru, Urugvaj i Čile dogovorili se da osnuju Latinoameričko udruženje slobodne trgovine.

1965. - Proglašena nezavisnost afričke države Gambije u okviru Britanskog komonvelta.

1967. - Umro američki atomski fizičar Robert Openhajmer, profesor Univerziteta u Kaliforniji, koji je u Drugom svjetskom ratu imao vodeću ulogu u izradi prve atomske bombe. Na poziv Ministarstva rata SAD 1942. je napustio Univerzitet i do 1945. rukovodio je laboratorijom za izradu atomske bombe u Los Alamosu, a potom nastavio posao "u primjeni nuklearne energije u vojne svrhe", koji mu je povjerilo isto ministarstvo. Od 1953. bio je pod sumnjom da održava veze s komunistima i zabranjen mu je rad u atomskim programima, jer se protivio proizvodnji hidrogenske bombe i zalagao za korišćenje nuklearne energije u mirnodopske svrhe. Vlada predsjednika DŽona Kenedija rehabilitovala ga je 1963, a Komisija za atomsku energiju SAD mu je dodijelila Fermijevu nagradu.

1991. - U terorističkom napadu Irske republikanske armije na željezničkoj stanici Viktorija u Londonu, od eksplozije podmetnute bombe poginula jedna, a ranjeno najmanje 40 osoba.

2004. - Najmanje 295 lica poginulo od eksplozije nekoliko vagona, punih benzina, u vozu na sjeveroistoku Irana.

[kreja]

19.02.

1473. - Rođen poljski astronom Mikolaj Kopernik, poznat kao Nikola Kopernik, tvorac heliocentričnog sistema, jedne od najvećih prekretnica u istoriji nauke. Umjesto ptolomejskog geocentričnog sistema, prema kojem je Zemlja centar vasione, on je poslije istraživanja koja je obavio po povratku sa višegodišnjih studija u Italiji - polazeći od teorije grčkih astronoma koji su smatrali da je Sunce centar svijeta oko kojeg kruže Zemlja i druge planete - uspostavio heliocentrični sistem. Prema tom učenju, Zemlja i druge planete se kreću po putanjama u čijem je centru Sunce, a prividno kretanje nebeske sfere je posljedica kretanja Zemlje. Time je udario temelje moderne astronomije i osnove za otkrića Johanesa Keplera i Isaka Njutna o kretanju nebeskih tijela, ali je njegova teorija imala dalekosežne posljedice i za ostale prirodne nauke i cjelokupan duhovni razvoj čovječanstva. Njegovo učenje je, uz mnoštvo sljedbenika, zbog zloglasne rimokatoličke inkvizicije, imalo i mučenike - Đordana Bruna je sud inkvizicije poslao na lomaču, a Galileo Galilej, pod prijetnjom smrti, morao da svoje učenje proglasi kao zabludu. Rimska crkva je 1616. zabranila sva djela kojima je osnova bilo Kopernikovo učenje. Djela: "Commentariolus...", "De revolutionibus orbium coelestium".

1674. - Potpisivanjem Vestminsterskog ugovora okončan je englesko-holandski rat, a Nova Nizozemska pripala je Engleskoj.

1743. - Rođen italijanski kompozitor Luiđi Rodolfo Bokerini, virtuoz na violončelu, koji je uticao na razvoj gudačkih kvarteta kao muzičke forme i prvi komponovao muziku za gudačke kvintete i kvintete za gudačke instrumente i klavir. Stvorio je oko 500 djela u stilu rokokoa, uključujući simfonije, koncerte za violončelo, kamernu i crkvenu muziku.

1797. - Papa Pije Četvrti s Napoleonom Bonapartom potpisao Tolentinski ugovor, prema kojem su Bolonja, Romanja i Ferara pripale Francuskoj. Napoleon Bonaparta se 1800. godine proglasio prvim konzulom Francuske.

1875. - Umro srpski pisac Kosta Trifković, komediograf koji je realistički slikao naravi vojvođanske sredine u drugoj polovini 19. vijeka. Poslije završetka studija prava u Požunu radio je u Pešti kao činovnik, potom u Novom Sadu kao bilježnik i advokat. NJegove šaljive pozorišne igre su prožete neusiljenim humorom i prirodnošću i bile su pravo osvježenje u vrijeme teške romantičarske drame. Realistički je nastavio komediografsku tradiciju, zanemarenu u srpskoj literaturi poslije Jovana Sterije Popovića, ali bez Sterijine snage i dubine. Djela: "Izbiračica", "Milo za drago", "Mladost Dositeja Obradovića", "Školski nadzornik", "Ljubavno pismo", "Čestitam", "Francusko-pruski rat".

1878. - Sanstefanskim ugovorom okončan srpsko-turski rat. Ugovor kojim je Rusija pokušala da stvori veliku Bugarsku na račun Srbije poništen je na zahtjev ostalih evropskih sila na Berlinskom kongresu u julu 1878.

1918. - U Rusiji dekretom boljševika zabranjeno privatno vlasništvo nad zemljom, vodom i prirodnim dobrima.

1922. - U Zagrebu izašao prvi broj lista "Borba", iza kojeg je stajala ilegalna Komunistička partija Jugoslavije. List je zabranjen 13. janaura 1929. Ponovo je izlazio kao organ KPJ u Drugom svjetskom ratu u Užicu od 19. oktobra do 27. novembra 1941. i u Bosanskoj krajini od 1. oktobra 1942. do 27. februara 1943. Poslije oslobođenja Beograda, 15. novembra 1944. je, kao organ KPJ, postao dnevni list.

1924. - Rođen američki filmski glumac Li Marvin, briljantan tumač uloga brutalnih otpadnika i ljudi s margine društva. Filmovi: "Velika trka", "Komančerosi", "Dvanaest žigosanih", "Čovjek koji je ubio Liberti Valansa", "Kat Balu", "Monti Valš", "Point Blank", "Pakao Pacifika", "Ubice".

1940. - Umro srpski političar Ljuba Davidović, jedan od prvaka Radikalne stranke Srbije. Završio je Filozofski fakultet u Beogradu i bio dobrovoljac u srpsko-bugarskom ratu 1885, a 1901. je s Jašom Prodanovićem osnovao Samostalnu radikalnu stranku, za čijeg predsjednika je izabran 1912. Prvi put ministar prosvjete je postao 1904, na tom položaju je bio i od 1914. do 1917. u vladi Nikole Pašića i treći put 1918. Jedan je od tvoraca Krfske deklaracije. Poslije stvaranja Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca 1919. postao je predsjednik novostvorene Demokratske stranke, iste godine premijer, a vladu je drugi put sastavio 1924.

1942. - Japanski avioni su u prvom napadu na Australiju u Drugom svjetskom ratu bombardovali grad Darvin i obližnju vojnu bazu. U napadu su poginula 243 Australijanca, potopljeno je osam brodova i uništena su 23 aviona.

1945. - Američke snage su se u Drugom svjetskom ratu iskrcale na pacifičko ostrvo Ivo DŽima, a poslije krvavih borbi, od 22.000 Japanaca samo 212 najtežih ranjenika se predalo 26. marta 1945, dok su Amerikanci imali više od 6.800 mrtvih.

1951. - Umro francuski pisac Andre Žid, sjajan stilista, tvorac antikomformističkih djela, dobitnik Nobelove nagrade za književnost 1947. NJegovu modernu intelektualnu prozu odlikuje velika iskrenost i prezir prema predrasudama. Djela: romani "Kovači lažnog novca", "Podrumi Vatikana", "Pastoralna simfonija", "Zemaljska hrana", putopisi "Povratak iz SSSR", "Putovanje u Kongo" i izuzetno poetski "Dnevnik".

1952. - Umro norveški pisac Knut Hamsun, dobitnik Nobelove nagrade za književnost 1920. godine. Njegovi romani, pisani superiornim stilom, usredsređeni su na psihologiju ličnosti i prožeti doživljajima prirode i ljubavi, a drame i lirika su slabijeg kvaliteta. U okupiranoj Norveškoj u Drugom svjetskom ratu podržao je marionetsku vladu koju su ustoličili njemački nacisti, zaslijepljen zabludom da će Norvežani, kao "čista germanska nacija", poslije rata zauzeti počasno mjesto u "novom svjetskom poretku". Ogorčeni zemljaci nisu mu oprostili podršku nacistima, iskazavši protest masovnim slanjem paketa njegovih knjiga, koje su mu na kućnu adresu dostavljali poštom. Poslije rata je osuđen zbog veleizdaje, ali u posljednjem djelu, autobiografiji "Na zaraslim stazama", nije pokazao ni trunku kajanja. Ostala djela: romani "Glad", "Misterije", "Pan", "Viktorija", "Sanjari", "Rosa", "Pod jesenjom zvijezdom", "Benoni", "Lutalica svira sa sordinom", "Posljednja radost", "Djeca vremena", "Grad Segelfos", "Plodovi zemlje", "Skitnice", "Žene kraj studenca", "Posljednje poglavlje", "August", "Ali život živi".

1959. - Velika Britanija, Grčka i Turska u Londonu potpisale sporazum o nezavisnosti Kipra.

1976. - Island prekinuo diplomatske odnose sa Velikom Britanijom poslije neuspješnih pregovora dvije zemlje o pravu na ribarenje u spornim vodama.

1977. - U Bukureštu je potpisan jugoslovensko-rumunski sporazum o daljem zajedničkom korišćenju Dunava i izgradnji hidrocentrale "Đerdap 2".

1991. - Boris Jeljcin zatražio ostavku predsjednika SSSR Mihaila Gorbačova, tvrdeći da je on žrtvovao reforme da bi povećao ličnu vlast.

1992. - U Južnoj i Sjevernoj Koreji stupili na snagu sporazumi o zabrani nuklearnog oružja na korejskom poluostrvu.

1993. - Pored obale Haitija u oluji je potonuo feribot i od oko 1.500 putnika i članova posade spasilo se samo 285 ljudi.

1997. - Umro kineski državnik Deng Sjaoping, glavni arhitekta privrednih reformi i silovitog ekonomskog uspona Kine krajem 20. vijeka. Najmnogoljudnijom zemljom svijeta rukovodio je od 1978, a s posljednje zvanične rukovodeće funkcije se povukao 1990, ali je njegov presudan uticaj ostao nesporan do smrti. U ranoj mladosti je 1920. otišao u Francusku i radio je u fabrikama u blizini Pariza, gdje je 1922. postao član Omladinske komunističke lige, a po povratku u otadžbinu 1924. Komunističke partije Kine. Poslije studija u Moskvi 1927. je izabran za sekretara Centralnog komiteta Komunističke partije i potom je bio jedan od rukovodilaca Kineske revolucije i istaknuti komandant jedinica kineske Crvene armije. Član Politbiroa Centralnog komiteta vladajuće Komunističke partije je postao 1955, a 1956. generalni sekretar Partije, ali je zbačen 1966. u ultraljevičarskoj Kulturnoj revoluciji i poslat u radni logor na "prevaspitavanje". Prethodno je 1961. izgovorio čuvenu rečenicu: "Nije važno da li je mačka crna ili bijela, sve dok lovi miševe", a 1962. je kritikovao narodne komune, koje je podržavao kineski lider Mao Ce Tung, govoreći o ogromnoj ekonomskoj šteti politike poznate kao "Veliki skok". Rehabilitovan je 1973. i postavljen na funkciju potpredsjednika vlade, ali ga je s vlasti 1976. oborila "četvoročlana banda", predvođena Maovom suprugom Đang Chin. U vrh kineske politike se vratio 1977. poslije Maove smrti i hapšenja "četvoročlane bande", a 1978. je započeo gigantske političke i ekonomske reforme kojima je dramatično preobrazio Kinu, učinivši je jednom od ekonomski najuspješnijih zemalja svijeta.
.